กระบือ

By -

เขากระบือ
เขากระบือหรือเขาควาย ได้จากควาย (water buffalo) อันมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Bubalus bubalis (Linnaeus) ในวงศ์ Bovidaeกระบือ

ควายป่าเป็นต้นตระกูลของกระบือบ้านหรือควายบ้าน ที่ฝรั่งเรียก “water buffalo” (ที่เรียกเช่นนี้เพราะควายไม่มีต่อมเหงื่อสำหรับคายความร้อนจากร่างกาย จึงชอบอยู่กับน้ำ) ควายป่า (wild water buffalo) มีลักษณะเด่น คือ มีเขายาว (เฉลี่ยยาวประมาณ ๑๕๐ ซม.) เมื่อตัดตามขวางจะเห็นเขาเป็นสามเหลี่ยม มีลักษณะทั่วไปเหมือนควายบ้าน แต่ขนาดทุกส่วนใหญ่กว่าควายบ้านมาก ถ้ายืนเทียบกับควายบ้านจะเห็นคล้ายพ่อกับลูก ความสูงที่ไหล่ของตัวผู้ราวๆ ๑.๘๐ เมตร น้ำหนัก ๘๐๐-๑,๒๐๐ กิโลกรัม โคนเขาหนา วงเขากว้าง ปลายเขาแหลม เท้าทั้งสี่สีขาว คล้ายสวมถุงเท้าขาว ใต้คอมีลายขาวเป็นรูปลิ่มสามเหลี่ยมสันกว้าง ควายที่มีผิวสีอ่อนหรือสีออกชมพูๆ เรียก “ควายเผือก” (pink buffalo)

ควายป่าเป็นสัตว์ที่ชอบอยู่เป็นฝูงใหญ่ๆ ควายในฝูงส่วนใหญ่เป็นตัวเมียและตัวผู้ที่ยังมีอายุน้อย เมื่อตัวผู้มีอายุมากขึ้น มักจะแยกตัวออกจากฝูงไปอยู่และหากินโดดเดี่ยวเป็นควายโทน ในฝูงหนึ่งจะมีจ่าฝูงสำหรับผสมพันธุ์เพียงตัวเดียว ควายป่าชอบหากินอยู่ในป่าและทุ่งหญ้าที่ไม่ไกลจากแหล่งน้ำ เมื่อหากินอิ่มแล้วก็ชอบนอนปลักโคลน หรือนอนแช่น้ำในลำห้วย โคลนตมจะช่วยป้องกันควายไม่ให้ยุงเหลือบกัดมากนัก

ควายป่ามีถิ่นฐานตั้งแต่ภาคกลางของอินเดีย มาทางรัฐอัสสัม พม่า และประเทศในคาบสมุทรอินโดจีนทั้งหมด รวมทั้งประเทศไทย ลาว เวียดนาม และกัมพูชา ในประเทศไทยเคยมีควายป่าชุกชุมตามลำน้ำที่ราบต่ำทั่วๆ ไป (ยกเว้นภาคใต้) ปัจจุบันมีเหลืออยู่เฉพาะที่เขตอุทัยธานี เพียงแห่งเดียวเท่านั้น คนจับควายป่ามาเลี้ยงเพื่อใช้งานแต่โบราณ ขนาดตัวของมันจึงเล็กลง เพราะไม่ได้กินอาหารและออกกำลังกายเช่นควายป่า

โบราณว่าเขากระบือมีรสเย็น คาว แก้สรรพพิษ แก้ร้อนใน ถอนพิษ แก้พิษไข้ เป็นต้น ที่นิยมใช้ทางยามักเป็น “เขาควายเผือก” ยาจีนใช้เขากระบือแก้อาการหมดสติและในโรคติดเชื้อแบบเฉียบพลันที่ทำให้มีไข้สูง และอาการเลือดออกเนื่องจากความร้อนภายใน

น้ำนมกระบือ
น้ำนมกระบือได้จากเต้านมของกระบือหรือควาย ซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Bubalus bubalis (Linnaeus) เพศเมีย ที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าน้ำนมกระบือมีรสหวานร้อน มีสรรพคุณแก้พรรดึก ทำให้เจริญอาหาร

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์