กล้วยค่าง

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Mitrephora keithii Ridley
ชื่อวงศ์ ANNONACEAE
ชื่อท้องอื่นๆ มหาพรม, ต้นกลาย, ลำดวนเหลืองกล้วยค่าง

กล้วยค่าง เป็นไม้ยืนต้นทรงพุ่มที่จัดอยู่ในวงศ์ของกระดังงา ดอกมีกลิ่นหอม รูปทรงของดอกมีความสวยงาม มักนิยมปลูกเป็นไม้ประดับหรือใช้เป็นพืชสมุนไพร มีถิ่นกำเนิดอยู่ในคาบสมุทรอินโดจีน มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ในประเทศพม่า และในทางภาคใต้, ภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศไทย มักเจริญเติบโตอยู่ตามป่าดิบแล้งซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 30-700 เมตร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
กล้วยค่าง เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กที่มีความสูงของลำต้นตั้งแต่ 2-4 เมตร เปลือกลำต้นมีสีน้ำตาลอมดำ แตกเป็นร่องตามแนวยาว แตกกิ่งก้านสาขาเป็นทรงพุ่มโปร่ง

ใบ
มีลักษณะเป็นรูปขอบขนานหรือแกมรูปรี ขอบใบเรียบ โคนใบมน ปลายใบแหลม แผ่นใบมีสีเขียวเรียบเป็นมัน มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 4 ซม. ยาวประมาณ 7-12 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 4-5 มม. ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน

ดอก
กล้วยค่าง มีกลีบดอกแยกเป็น 2 ชั้นๆ ละ 3 กลีบ กลีบชั้นนอกมีลักษณะเป็นรูปทรงรีกว้าง สีเหลือง ปลายกลีบแหลม มีความยาวประมาณ 1.5- 2 ซม. ส่วนกลีบชั้นในมีสีเหลืองอ่อนและเป็นลายสีแดงอมส้ม กลีบเชื่อมติดกันคล้ายรูปโดม มีเกสรตัวผู้อยู่ภายในจำนวนมาก ดอกที่บานเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2.5-3 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 5 มม. มักออกเป็นดอกเดี่ยวๆ ที่บริเวณปลายกิ่งในช่วงเดือนเมษายน-กรกฎาคม ดอกมีกลิ่นหอม ให้ดอกได้ดกตลอดทั้งปี

ผล
มีลักษณะเป็นผลกลุ่ม ที่ประกอบไปด้วยผลย่อยรูปทรงกระบอกประมาณ 4-7 ผล เปลือกผลเรียบ บริเวณกลางผลจะคอดเข้ามาเล็กน้อย และมีตุ่มที่ปลายผล ผลจะมีสีเขียวเมื่อยังอ่อนอยู่ และจะกลายเป็นสีแดงอมส้มหรือแดงเข้มเมื่อสุก

การขยายพันธุ์

สามารถทำได้ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง เสียบยอด หรือทาบกิ่ง สำหรับวิธีการเพาะจากเมล็ด มักจะทำให้ได้ต้นที่มีรูปทรงสวยงาม ติดดอกง่าย ให้ดอกดก แต่ขนาดและสีของดอกอาจไม่มีความแน่นอน

กล้วยค่าง เป็นพันธุ์ไม้หอมที่เจริญเติบโตได้ค่อนข้างช้า ชอบแสงแดดในขนาดปานกลางไปจนถึงแสงแบบจัดๆ มักเจริญเติบโตไดดีในพื้นที่ที่มีความชื้นสูงซึ่งได้รับแสงแดดไม่มากนัก ไม่ชอบน้ำท่วมขัง สามารถทนต่อความแห้งแล้งได้ดี สามารถปลูกเลี้ยงได้ดีแม้จะเป็นพื้นที่แคบๆ ในกระถาง พันธุ์กล้วยค่างที่นำมาปลูก ควรเป็นพันธุ์ที่ได้มาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือได้ เนื่องจากบางชนิดอาจไม่มีกลิ่นหอม แต่ที่เหมือนกันก็คือ ทุกชนิดจะติดดอกได้เร็ว และให้ดอกดก

ประโยชน์
กล้วยค่างเป็นพันธุ์ไม้หอมขนาดเล็กที่ค่อนข้างหายาก และสามารถปลูกได้แม้ในพื้นที่แคบๆ เพียง 1 ตารางเมตร ส่งกลิ่นหอมแรงได้ตลอดทั้งวัน เหมาะสำหรับปลูกไว้เป็นไม้ประดับตามอาคารบ้านเรือน หรือตามสถานที่ต่างๆ ได้

สรรพคุณทางยา
เปลือกไม้ของต้นกล้วยค่างนำมาทำเป็นยาขับมุตกิดระดูขาวของสตรี หรือใช้ขับเลือดของสตรีหลังคลอดบุตรได้