กล้วยพังพอน

By -

ชื่อสามัญ Uvaria
ชื่อวิทยาศาสตร์ Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem var. grandiflora หรือ Uvaria hamiltonii Hook.f. & Thomson หรือ Uvaria lurida Hook.f. & Thomson
ชื่อวงศ์ ANNONACEAE
ชื่ออื่นๆ กล้วยมูสัง, บัวบก, กล้วยอ้านพอนกล้วยพังพอน

กล้วยพังพอนเป็นไม้เถาเลื้อยขนาดใหญ่ จัดเป็นพืชที่อยู่ในวงศ์เดียวกันกับกระดังงา มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าชื้น ในประเทศไทยพบได้ทางภาคใต้

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีลักษณะเป็นเถาเลื้อยเนื้อแข็ง สามารถเลื้อยพาดพันไปได้ไกล เปลือกเถาเกลี้ยงเป็นสีน้ำตาล กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลอมเหลืองปกคลุมอยู่อย่างหนาแน่น แตกกิ่งก้านสาขาไม่มากนัก มีรูปแบบของทรงพุ่มที่ไม่แน่นอน ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับตรงข้ามกันที่ปลายยอดและกิ่งก้าน ใบมีลักษณะเป็นรูปไข่กลับแกมขอบขนาน โคนใบมน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบเรียบมีสีเขียวเป็นมัน ด้านล่างของใบมีสีอ่อนกว่าด้านบน มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 3-8 ซม. ยาวประมาณ 6-18 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 3-5 มม.

ดอก
ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ ตามซอกใบบริเวณกิ่งก้านและปลายกิ่ง มีกลีบดอกสีแดงเข้มจำนวน 6 กลีบ กลีบดอกหนา เรียงซ้อนกันอยู่ 2 ชั้นๆ ละ 3 กลีบ ลักษณะกลีบดอกเป็นรูปไข่มีขนาดประมาณ 2-2.5 ซม. มีกลีบเลี้ยงที่ส่วนโคนเชื่อมติดกันจำนวน 3 กลีบ บริเวณกลางดอกมีเกสรเพศผู้และเกสรเพศเมียอยู่เป็นจำนวนมาก ดอกที่บานเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางดอกประมาณ 4-7 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 2-3 ซม. ดอกให้กลิ่นหอมอ่อนๆ หอมมากในช่วงใกล้ค่ำและตอนกลางคืน หลังจากที่บานเต็มที่แล้วในวันต่อมากลีบดอกมักจะลู่กลับเข้าหาก้านดอกและร่วงโรยไป ดอกเริ่มบานในช่วงประมาณเดือนมิถุนายน-สิงหาคม

ผลผลกล้วยพังพอน
ออกเป็นช่อ ที่ประกอบด้วยผลย่อยรูปทรงกระบอกประมาณ 20-35 ผล ก้านช่อผลยาวประมาณ 2.5-4 ซม. ผลอ่อนมีสีเขียวขนาดประมาณ 2.4-4 ซม. เมื่อสุกจะกลายเป็นสีเหลือง มีรสเปรี้ยวอมหวานสามารถรับประทานได้ ก้านผลย่อยสั้น ภายในผลมีเมล็ดสีน้ำตาลอมดำอยู่เป็นจำนวนมาก

การขยายพันธุ์
สามารถทำได้ด้วยการเพาะเมล็ด และการตอนกิ่ง เป็นพืชที่เลี้ยงดูง่าย โตเร็ว เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนที่มีความอุดมสมบูรณ์ สามารถระบายน้ำและถ่ายเทอากาศได้ดี ชอบแสงแดดแบบรำไร ต้องการน้ำในปริมาณปานกลาง

ประโยชน์
นิยมปลูกเป็นไม้ประดับในกระถาง หรือปลูกลงแปลงในที่ร่มรำไร เป็นไม้เลื้อยดอกสวยและมีกลิ่นหอม ที่เหมาะสำหรับปลูกเป็นซุ้มประตู หรือปลูกให้เลื้อยไต่ไปตามแนวรั้วก็ได้