กล้วยเต่า

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Polyathia debilis (Pierre) Finet & Gagnep.
ชื่อวงศ์ Annonaceae
ชื่ออื่นๆ กล้วยตับเต่า, ไข่เต่า, ตับเต่าน้อย, ก้นครก, ลกครกกล้วยเต่า

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
กล้วย เต่าเป็นพืชไม้พุ่มขนาดเล็กที่มีอายุได้นานหลายปี มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในแถบประเทศจีนตอนใต้ ลาว พม่า ส่วนในประเทศไทยพบได้มากในทางภาคเหนือและภาคอีสาน มักกระจายพันธุ์อยู่ในบริเวณป่าเบญจพรรณและป่าเต็งรัง

ลำต้น
เป็นสีน้ำตาลขนาดเล็ก แตกกิ่งก้านสาขามากมายเหนือระดับพื้นดิน บริเวณกิ่งอ่อนมีขนปกคลุมอยู่ทั่ว มักขึ้นรวมกันเป็นกอประมาณ 1-3 ต้น มีความสูงของลำต้นประมาณ 30-60 ซม. มีระบบรากแก้วและรากแขนงที่หยั่งลึกลงไปในดินประมาณ 30-50 ซม.

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันที่ปลายกิ่ง ลักษณะใบเป็นรูปไข่ โคนใบมน ปลายใบเป็นติ่งแหลม แผ่นใบเรียบมีสีเขียวเป็นมัน ด้านล่างใบมีขนปกคลุมและมีสีอ่อนกว่าด้านบน ขอบใบเรียบ ขนาดความกว้างของใบมีประมาณ 2-5 ซม. ยาวประมาณ 5-12 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 3 ซม. มีขนสีเหลืองอ่อนปกคลุมอยู่อย่างหนาแน่น ใบอ่อนที่แตกขึ้นมาใหม่จะมีสีน้ำตาลแดง

ดอก
ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ ตามซอกใบ มีกลีบดอกสีเหลืองรูปไข่จำนวน 6 กลีบ เรียงสลับกันอยู่ 2 ชั้นๆ ละ 3 กลีบ ขนาดความกว้างของกลีบดอกมีประมาณ 4 มม. ยาวประมาณ 5-8 มม. กลีบด้านนอกมีขนอ่อนปกคลุม มีกลีบเลี้ยงสีเขียวรูปสามเหลี่ยมขนาด 2 มม. จำนวน 3 กลีบ และปกคลุมไปด้วยขนนุ่มๆ บริเวณกลางดอกมีเกสรตัวผู้จำนวนมาก มีเกสรตัวอยู่ถัดลงมาจำนวน 4 อัน ก้านดอกสั้น เริ่มให้ดอกในช่วงประมาณเดือนพฤษภาคม-สิงหาคม

ผล
มีลักษณะเป็นรูปทรงกระบอก มีส่วนเว้าในบริเวณผลที่ไม่แน่นอน อาจออกเป็นผลเดี่ยวหรือผลคู่ก็ได้ ผลแก่มีสีเขียว ผลสุกมีสีเหลือง มีขนอ่อนปกคลุมอยู่ทั่ว ผลที่โตเต็มที่มีความกว้างประมาณ 1-1.3 ซม. ยาวประมาณ 1-2 ซม. เปลือกและเนื้อผลบาง ก้านผลยาวประมาณ 5 มม. ภายในผลมีเมล็ดสีดำอยู่ประมาณ 1-2 เมล็ด ผลจะเริ่มแก่และสุกในช่วงประมาณเดือนกรกฎาคม-ตุลาคม

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยการใช้เมล็ด ปักชำจากเหง้า สำหรับการเพาะด้วยเมล็ดควรใช้เมล็ดจากผลสุก ก่อนนำไปเพาะชำควรนำไปตากให้แห้งก่อนประมาณ 1 สัปดาห์ ส่วนการปักชำด้วยเหง้า ควรหาต้นพันธุ์จากป่าเต็งรังที่มักเจริญอยู่ในดินร่วนปนทรายใต้ร่มไม้ ซึ่งวิธีนี้จะทำให้ต้นใหม่เจริญเติบโตได้รวดเร็วขึ้น

ประโยชน์
ผล-เนื้อผลสุกมีรสหวาน สามารถใช้รับประทานเป็นผลไม้ได้ และยังมีสรรพคุณช่วยบำรุงร่ายกาย ให้พลังงาน บำรุงสายตา บำรุงผิว ต้านสารอนุมูลอิสระ

รากและลำต้น-ใช้ต้มน้ำดื่มเป็นยาลดไข้ แก้หวัด แก้วัณโรค แก้อาการปวดท้อง ท้องเสีย ท้องร่วง ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ ช่วยบำรุงน้ำนม หรือนำมาบดใช้รักษาแผลติดเชื้อ แผลเป็นหนอง