กะทือพิลาส

By -

ชื่อสามัญ Beehive ginger, Ginger wort, Malaysian ginger
ชื่อวิทยาศาสตร์ Zingiber spectabile Griff.
ชื่อวงศ์ ZINGIBERACEAE
ชื่ออื่นๆ ไพลเหลือง, ดาเงาะ, กระทือช้าง, กะทือช้าง, จะเงาะ, กระทือป่า, ดางเงาะกะทือพิลาส

กะทือพิลาส เป็นพืชล้มลุกที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับขิง มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ในประเทศมาเลเซียและทางภาคใต้ของประเทศไทย พบได้มากในพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 300 เมตร หรือบริเวณป่าดงดิบ ตามชายป่า หรือริมลำธาร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีลักษณะเป็นเหง้าอยู่ใต้ดิน คล้ายกับเหง้าขิง มีลำต้นที่โผล่ขึ้นเหนือพื้นดินสูงประมาณ 2-3 เมตร

ใบ
มีลักษณะเป็นรูปหอก กว้างประมาณ 6-10 ซม. ยาวประมาณ 30-50 ซม. ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับตรงข้ามกัน

ดอก
ออกเป็นช่อรูปทรงกระบอกสีเหลือง และแข็ง เนื่องจากมีใบประดับเรียงซ้อนกันแน่น มีความกว้างประมาณ 6-7 ซม. ยาวประมาณ 10-30 ซม. ช่อดอกอาจจะกลายเป็นสีส้มหรือสีแดงเมื่อแก่ มีกลีบรองดอกสีครีมผิวเรียบยาวประมาณ 3.5 ซม. มีกลีบดอกย่อยรูปกรวยสีม่วงอมดำประด้วยจุดสีเหลืองจำนวน 3 กลีบ ยาวประมาณ 3 ซม. ส่วนปลายบานแยกออกจากกัน มีเกสรเพศผู้ 1 อัน มีก้านชูเกสรตัวเมียเป็นสีม่วง บริเวณรังไข่มีขนสีดำปกคลุมอยู่ประปราย เริ่มให้ดอกในช่วงเดือนกรกฎาคม-พฤศจิกายน

ผลดอกกะทือพิลาส
มีลักษณะเป็นรูปทรงรี กว้างประมาณ 1 ซม. ยาวประมาณ 3 ซม. ออกผลในช่วงเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม

การขยายพันธุ์
ใช้วิธีแยกหัวหรือเหง้าจากกอเดิมไปปลูก กะทือพิลาศเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยที่มีความอุดมสมบูรณ์ และระบายน้ำได้ดี ชอบความชุ่มชื้น สามารถปลูกได้ในทุกฤดูกาล โดยขุดหลุมปลูกตื้นๆ ไม่ให้ลึกมากนัก ก่อนปลูกควรตัดใบที่ติดมาทิ้งเพื่อลดการคายน้ำ รดน้ำพอชุ่มอย่างสม่ำเสมอ

ประโยชน์ที่นำมาใช้
-นิยมนำมาปลูกเป็นไม้ประดับ เนื่องจากมีช่อดอกที่สวยงาม
-ยอดอ่อนใช้รับประทานเป็นผักสดหรือลวกจิ้มกับน้ำพริกได้

สรรพคุณทางยา
กะทือพิลาศมีสารสำคัญที่สามารถออกฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ที่ช่วยรักษาโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นพืชสมุนไพรที่ช่วยแก้อาการปวดหลัง ปวดศีรษะ และใช้รักษาโรคตาแดงได้