การปลูกดอกชำมะนาด

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Vallaris glabra (L.) Kuntze
ชื่อวงศ์ APOCYNACEAE
ชื่ออื่นๆ ชมนาด, ดอกข้าวใหม่, Bread Flower, ชำมะนาด, ชำมะนาดฝรั่ง, ชมนาดใหญ่, อ้มส้ายดอกชมนาด

ถิ่นกำเนิดของชำมะนาดอยู่ในทวีปเอเชียเขตร้อน เช่น เกาะชวาประเทศอินโดนีเซีย ประเทศมาเลเซีย และบางชนิดก็มาจากพม่าและอินเดียด้วย และได้แพร่กระจายมาในประเทศไทยในช่วงหลังปี พ.ศ. 2416 เป็นต้นมา

ชำมะนาดเป็นไม้ยืนต้นเถาเลื้อย มีการแตกกิ่งแขนงเลื้อยพันกับต้นไม้อื่นไปได้ไกลเกินกว่า 8 เมตร มีเนื้อไม้ที่แข็งแรงทนทาน ทุกส่วนของลำต้นจะมียางสีขาวอยู่

ใบ
เป็นใบเดี่ยว รูปไข่ มีความกว้างประมาณ 10 ซม. ยาวประมาณ 15 ซม. มักออกตามข้อเป็นคู่ๆ แบบตรงกันข้าม มีสีเขียวสด ผิวใบเรียบเป็นมัน

ดอก
มักออกเป็นช่อตามซอกใบหรือปลายยอด ในช่อหนึ่งจะมีดอกย่อยอยู่ประมาณ 35 ดอก กลีบดอกย่อยมีสีขาวอมเขียวจำนวน 5 กลีบ เชื่อมติดกันอยู่เป็นรูปถ้วย ปลายกลีบดอกแหลม มีเกสรรูป 5 แฉกอยู่ที่บริเวณกลางดอก เส้นผ่านศูนย์กลางของดอกย่อยเมื่อบานเต็มที่แล้วมีประมาณ 1.5 ซม. มักมีดอกให้เห็นปีละครั้งในช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม โดยจะทยอยบานไปทั่วทั้งช่อ สำหรับดอกที่บานแล้วก็จะร่วงโรยไปภายในวันเดียว ดอกชำมะนาดมีกลิ่นหอมคล้ายข้าวหุงสุกใหม่ๆ กลิ่นใบข้าวอ่อน กลิ่นมะพร้าวน้ำหอม กลิ่นใบเตยหอม กลิ่นดอกขจร หรือกลิ่นดอกข้าวสาร โดยจะส่งกลิ่นหอมไปตลอดทั้งวัน แต่ในช่วงเวลาค่ำจะหอมแรงที่สุด

ผล
ภายในผลสดจะมีเนื้อนิ่มๆ เมื่อผลแก่ก็จะแตกออก ซึ่งมีเมล็ดที่มีใยสามารถปลิวไปตามลมได้

วิธีการขยายพันธุ์
สามารถทำได้ด้วยวิธีการปักชำกิ่ง การตอนกิ่ง และการโน้มกิ่ง

การปลูก
ชำมะนาดปลูกได้ในดินแทบทุกชนิด แต่ดินที่มีความเหมาะสมที่สุดคือ ดินร่วน ที่มีความอุดมสมบูรณ์ สามารถระบายน้ำและอากาศได้ดี ไม่มีน้ำท่วมขัง เป็นพืชที่มีความแข็งแรงทนทาน ทนต่อสภาพอากาศที่แห้งแล้งได้ดี ชอบแดดจัดๆ ตลอดทั้งวัน มีอายุยืนหลายปี ดูแลรักษาง่าย เพียงแค่ทำซุ้มให้สามารถเลื้อยไต่ขึ้นไปได้ หมั่นรดน้ำ พรวนดิน ใส่ปุ๋ย และตัดแต่งทรงพุ่มให้สวยงามเหมาะสมเท่านั้น

ประโยชน์ของชำมะนาด
เถาชำมะนาดให้ความร่มรื่นสวยงาม มีความแข็งแรงอยู่ได้นานหลายปี แถมยังมีดอกที่สวยงาม และมีกลิ่นหอม จึงเหมาะที่จะปลูกไว้เป็นซุ้มสำหรับนั่งเล่น ปลูกประดับตามซุ้มประตูต่างๆ หรือจะปลูกเป็นไม้ประดับไว้ตามอาคารบ้านเรือน และสถานที่ต่างๆ ก็ได้ ซึ่งนับเป็นไม้ดอกที่ได้รับความนิยมมากอีกชนิดหนึ่ง

ส่วนในด้านยาสมุนไพร ยางที่ข้นเหนียวสีขาวของชำมะนาดยังใช้เป็นยารักษาบาดแผลภายนอกได้ หรือนำไปทำเป็นยาใช้กระตุ้นกล้ามเนื้อเพิ่มความดันโลหิต กระตุ้นมดลูก ทำเป็นยาถ่ายอย่างแรง หรือทำให้อาเจียนเพื่อเป็นการถ่ายน้ำเหลืองได้อีกด้วย