การรวมฝูงของปลา

By -

การรวมฝูงว่ายน้ำตามกันไปอย่างสวยงามของปลา เตตรา ม้าลาย นีออน ผู้ที่เคยเลี้ยงปลาเหล่านี้ไว้ในตู้ปลาคงจะทราบกันดี แต่บางชนิดก็ว่ายอยู่อย่างโดดเดี่ยว บางชนิดต้องแยกเลี้ยงตามลำพัง เพราะมีนิสัยดุร้ายจะเลี้ยงรวมกับปลาอื่นๆ ไม่ได้ เช่น ปลาอะโรวาน่า ปลาตะพัด ปลากัดตัวผู้ การรวมฝูงก็มีเช่นกันในปลาทะเลหลายชนิด ซึ่งในแต่ละฝูงจะมีตั้งแต่ไม่กี่ตัวไปจนถึงนับล้านตัว ในทะเลปลาหลังเขียวบางฝูงมีปริมาตรถึง 460 ล้านลูกบาศก์เมตร และปริมาณฝูงที่มีหลายร้อยตัว เช่น ปลาทู ปลาลัง

อีกพฤติกรรมหนึ่งของปลาที่น่าสนใจศึกษามากก็คือ การรวมฝูง เข้าใจว่าปลาจะใช้วิธีการสังเกตสีที่เห็นได้ชัดจากแถบข้างลำตัว ปลาที่มีลายด้านข้างสีเขียวคล้ำออกน้ำเงินมักจะมีการรวมฝูง และในตอนกลางคืนก็มักจะแตกฝูง อาจเป็นเพราะว่ามันมองไม่เห็นสีที่อยู่ข้างลำตัวนั่นเอง ในการรวมฝูงของปลาก็มีระบบเส้นข้างตัวมาช่วยด้วย เพราะเส้นข้างตัวของปลาพวกนี้จะขาดตอน มีเส้นข้างตัวเฉพาะตรงส่วนหัวและท้ายเท่านั้นที่จะเจริญได้ดี

สาเหตุที่ปลาต้องรวมฝูง คือ
1. เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกตามล่า
2. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการหาอาหาร
3. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผสมพันธุ์และวางไข่
4. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการว่ายน้ำ

เราอาจคิดว่า ผู้ล่าน่าสังเกตปลาได้ง่ายจากการรวมฝูง แต่เมื่อผู้ล่ามาถึงปลาฝูงใหญ่ก็ต้องใช้เวลาจับได้ทีละตัว และจับได้ยากมาก เพราะปลาแต่ละตัวจะเปลี่ยนตำแหน่งได้เร็วมาก และสีสะท้อนอีกมากมายจากตัวปลาก็จะคอยขัดขวางการรับภาพของผู้ล่า การตามล่าปลาที่รวมฝูงผู้ล่าจะต้องใช้พลังงานอย่างมาก แต่การล่าปลาที่รวมฝูงของปลาฉนาก มันจะใช้วิธีว่ายน้ำแบบรวดเร็วฝ่าเข้าไปในฝูงปลา พร้อมทั้งใช้ปากที่เหมือนใบเลื่อยฟันไปด้วย เมื่อปลาแตกฝูงมันก็จะย้อนกลับมาจับปลาที่บาดเจ็บเป็นอาหาร

ปลาบางชนิดจะรวมฝูงก็ต่อเมื่อถึงเวลาสืบพันธุ์เท่านั้น ปลามักมีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาระบบสืบพันธุ์ในช่วงนี้ เพื่อให้ง่ายแก่การสังเกตและดึงดูดความสนใจของคู่ มันก็จะมีสีสันที่โดดเด่นขึ้น

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ