การะเกด

By -

ต้นการเกด หรือที่ปัจจุบันเขียน การะเกด เป็นพืชที่มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Pandanus tectorius Blume ในวงศ์ Pandanaceae พบขึ้นบริเวณชายหาดและพื้นที่ใกล้ชายฝั่งทะเล แต่มีการนำไปปลูกเป็นไม้ประดับให้เห็นทั่วไปต้นการะเกด

ต้นการะเกดเป็นไม้พุ่มกึ่งไม้ต้น สูง ๓-๗ เมตร ลำต้นมักแตกกิ่งก้านสาขา มีรากอากาศค่อนข้างยาวและใหญ่ ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับกันเป็นสามเกลียวที่ปลายกิ่ง ใบรูปรางน้ำ ค่อยๆ เรียวแหลมไปหาปลาย ขอบใบมีหนามแข็ง แผ่นใบด้านล่างมีนวล ดอกแยกเพศ อยู่ต่างต้นกัน ออกตามปลายกิ่ง มีจำนวนมากติดบนแกนของช่อดอก ดอกย่อยแต่ละดอกไม่มีกลีบเลี้ยงและกลีบดอก ช่อดอกตัวผู้ตั้งตรง ยาว ๒๕-๖๐ ซม. มีกาบสีนวลหุ้ม มีกลิ่นหอม เกสรตัวผู้ติดรวมอยู่บนก้านยาว ช่อดอกตัวเมียค่อนข้างกลม มีเกสรตัวเมียเชื่อมติดกันเป็นกลุ่ม ๕-๑๒ กลุ่ม กลุ่มละ ๓-๕ อัน ผลเบียดกันแน่นเป็นก้อนกลม ขนาดผ่าศูนย์กลาง ๑๐-๒๐ ซม. เมื่อสุกจะหอม โคนสีเหลือง ตรงกลางสีแสด ตรงปลายยอดสีน้ำตาลอมเหลือง ผลสุกมีโพรงอากาศภายในจำนวนมาก

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่ายอดการะเกดมีรสขมเล็กน้อย มีสรรพคุณแก้โรคในอก แก้เสมหะ บำรุงธาตุ ใช้ผสมทำเป็นยาหอม บำรุงหัวใจ ดอกมีกลิ่นหอม รสสุขุม แก้เสมหะ บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ และแก้โรคในอก

ดอกการะเกด โดยเฉพาะดอกตัวผู้ มีกลิ่นหอม สตรีโบราณนิยมนำมาใส่หีบ เพื่ออบกลิ่นเสื้อผ้าให้หอม และใช้ดอกเคี่ยวกับน้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันหมู ปรุงเป็นน้ำมันใส่ผม

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์