ขมิ้นดำ

By -

ชื่อว่าน : ว่านขมิ้นดำ

ชื่อวิทยาศาสตร์ :Curcuma aeruginosa Roxb.

ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE

ชื่ออื่นๆ : กระเจียวแดง, มหาเมฆ, อาวแดงดอกว่านมหาเมฆ

ลักษณะของว่านขมิ้นดำ
เป็นพืชจำพวกเหง้า ลำต้นและหัวเป็นไม้ล้มลุก มีอายุอยู่ได้นานหลายปี ลำต้นมีความสูงประมาณ 1 เมตร ลำต้นเป็นเหง้าอยู่ใต้ดิน เหง้าหลักมีรูปทรงเป็นรูปไข่ เนื้อว่านจะแบ่งเป็นสามส่วน ชั้นส่วนด้านนอกเป็นสีขาว ชั้นกลางจะมีสีฟ้าถึงสีม่วงอมน้ำเงิน และชั้นในสุดจะเป็นสีเขียวอมฟ้า แตกแขนงย่อย

ใบ เป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน รูปใบเป็นรูปทรงรี สีเขียวเข้ม ตามแนวเส้นกลางใบมีแถบสีแดงเรื่อๆ
ดอก ช่อดอกจะออกก่อนผลิใบ ใบประดับตอนล่างสีเขียว ปลายแต้มสีม่วงอมชมพู ตอนบนสีม่วงแดง มีดอกย่อยสีเหลือง ดอกจะมีใบประดับเป็นรูปกรวยเรียงซ้อนกันอยู่ที่ปลายของช่อดอก มีสีชมพูถึงแดงเข้ม

ผล ขมิ้นดำจะออกผลเป็นพวง ลักษณะเหมือนดอกระกำหรือดอกคำลักษณะของผลเป็นรูปไข่สามเหลี่ยม ภายในผลมีเมล็ดลักษณะเป็นรูปกลมมีเนื้อสีขาวใสหุ้มอยู่

หมายเหตุ : หัวว่านและเนื้อในหัวว่านจะมีลักษณะคล้ายกับว่านหลายชนิด เช่น ว่านขมิ้นชัน ว่านคันทมาลา ว่านใจดำ ฯลฯ แต่จุดแตกต่างที่ชัด คือ เหง้าของว่านคันทมาลาจะมีลักษณะอวบอ้วนกว่า ข้อตามเหง้าถี่กว่า แง่งสั้นมองเห็นได้ชัด ส่วนเหง้าของว่านขมิ้นดำจะมีตาสีชมพูเหมือนว่านใจดำ แต่ข้อมีสีดำและห่างกว่าว่านคันทมาลา ขณะที่ว่านใจดำข้อบนเหง้ามีสีน้ำตาล และต่างกับว่านขมิ้นชันตรงที่เนื้อในหัวแก่ของว่านขมิ้นชันจะเป็นสีเหลืองเข้ม

ประโยชน์ของขมิ้นดำขมิ้นดำ1
เหง้าว่านขมิ้นดำมีรสขมเผ็ด เป็นยาร้อนเล็กน้อย ออกฤทธิ์ต่อตับและม้าม ใช้เป็นยากระจายเลือดลม ใช้เข้าตำรับยาบำรุงกำลัง บำรุงร่างกาย ใช้เป็นยาแก้โรคธาตุพิการ ด้วยการใช้เหง้าสดมาโขลกให้ละเอียดผสมกับเหล้าขาว คั้นเอาแต่น้ำกิน ใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้อาเจียน มีสรรพคุณเป็นยาแก้โรคหอบหืดหายใจไม่ปกติ แก้ไอ ใช้เป็นยาแก้ลมขึ้น แก้จุกเสียดแน่นหน้าอก ขับลม แก้จุกเสียดแน่นท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ นำเหง้ามาหั่นเป็นแว่นสดหรือตากแห้งต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้อาการปวดท้อง โรคกระเพาะ รักษาโรคเกี่ยวกับกระเพาะและลำไส้ เหง้านำมาหั่นแล้วนำไปดองกับเหล้ากินเป็นยารักษาอาการท้องร่วงได้ดีมาก ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิเส้นด้าย ให้กินเหง้าสดกับน้ำสะอาดหรือน้ำสุกก่อนเข้านอน เพียง 3 วัน ตัวพยาธิในร่างกายก็จะตายหมด ใช้เป็นยาแก้ประจำเดือนมาไม่ปกติเนื่องจากเส้นเลือดของมดลูกอุดตัน นำเหง้ามาหั่นแล้วนำไปดองกับเหล้าหรือนำมาต้มกับน้ำกินเป็นยาสำหรับสตรีที่คลอดลูกใหม่ๆ อยู่เรือนไฟ เป็นยาช่วยแก้อาการปวดมดลูก มดลูกอักเสบ และช่วยชักมดลูกให้เข้าอู่เร็วขึ้น รัดมดลูก ทำให้ยุบตัวเร็ว ช่วยคลายและกระจายก้อนเนื้อในร่างกาย หรือซีสต์ในมดลูก ใช้รักษาโรคมะเร็งปากมดลูกระยะแรก ช่วยรักษาตับและม้ามโต ใช้ภายนอกเป็นยาสมานแผลและต้านเชื้อรา ใช้เหง้าเป็นยาประคบผิวหนังแก้อาการคัน ใช้เป็นยาแก้ปวด แก้ฟกช้ำดำเขียว

ขนาดและวิธีใช้ : การใช้เพื่อกระจายเลือดลมให้ใช้ยาแห้งครั้งละ 5-10 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน หรือใช้เข้ากับตำรายาอื่นได้ตามต้องการ

ข้อควรระวัง : สตรีมีครรภ์ หรือผู้ที่มีอาการเลือดลมพร่องหรือม้ามและกระเพาะหย่อน ห้ามรับประทานสมุนไพรชนิดนี้

ข้อมูลทางเภสัชวิทยาของขมิ้นดำ
ในเหง้าพบน้ำมันซึ่งมีสารที่ประกอบไปด้วย Curcumenol, Curdione, Curzerenone, Germacene, Isofrtungermacrene, Zedoarone และยังพบแป้ง เป็นต้น สารที่พบจากเหง้าของขมิ้นดำจะคล้ายกับสารที่พบในเหง้าของขมิ้นอ้อย แต่จะไม่พบสาร Cucurmin ซึ่งเป็นสารที่ให้สีเหลืองของขมิ้นอ้อย

น้ำมันจากเหง้าของขมิ้นดำจะมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ Bacillus inuza, Staphylococcus, เชื้ออหิวาต์ และเชื้อในลำไส้ใหญ่ได้หลายชนิด

สาร Curdione จากเหง้าขมิ้นดำมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย Escherichia coli, Salmonella typhi, Klebsiella. Pneumoniae และ Stophylococcus aureus

เมื่อนำสารที่สกัดได้จากเหง้ามาฉีดเข้าช่องท้องของหนูทดลองที่เป็นโรคมะเร็งในตับ หรือเป็นเนื้อร้าย พบว่ามีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งได้ แต่ถ้านำสารสกัดมาให้หนูทดลองดังกล่าวกิน พบว่าจะไม่มีผลในการรักษา

เมื่อนำน้ำมันจากเหง้ามาให้คนหรือสัตว์กิน พบว่าจะมีฤทธิ์กระตุ้นกระเพาะและลำไส้ให้มีการขยับและบิดเคลื่อนไหวตัว ทำให้สามารถขับลมในกระเพาะและลำไส้ได้ และยังช่วยแก้อาการปวดกระเพาะและลำไส้ได้อีกด้วย

สารสกัดชั้นน้ำยับยั้งการแบ่งตัวของเชื้อ HIV-1 และยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ HIV-1 protease

ประโยชน์ด้านอื่นๆ ของขมิ้นดำ

ดอก สามารถนำมาใช้ประกอบอาหารรับประทานได้ โดยนิยมนำมาลวกจิ้มกับน้ำพริก

ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับหรือปลูกเพื่อใช้เป็นยาสมุนไพรทั่วไปอย่างแพร่หลายในมาเลเซีย อินเดีย และประเทศในแถบอินโดจีน สำหรับการปลูกนั้นควรปลูกในดินร่วนปนทรายผสมดินลูกรังแดง และให้วางหัวขมิ้นดำโผล่พ้นดินขึ้นมาเล็กน้อย ขมิ้นดำจะชอบแสงแดด จึงควรนำมาปลูกในที่กลางแจ้ง

ในด้านของความเชื่อ มีความเชื่อกันว่าหากเกิดจันทรุปราคา ให้นำหัวขมิ้นดำมาปลุกเสกด้วยคาถา (เสกจนพระจันทร์มืดมิด) แล้วนำหัวขมิ้นดำมาทาบตัว จะทำให้ผู้อื่นมองไม่เห็นตัวเรา และหากปรารถนาสิ่งใดก็จะสมดั่งปรารถนา หรือหากนำมารับประทานก็จะเป็นคงกระพันชาตรี
วิธีปลูก
ว่านชนิดนี้จะขยายพันธุ์ได้ด้วยไหล การปลูกในกระถางควรหากระถางที่ใหญ่พอเหมาะ เพื่อจะทำให้ไหลนั้นเดินทางได้สะดวก ดินที่ใช้ปลูกก่อนที่จะนำดินลงใส่กระถางควรเอาดินร่วนผสมหญ้าสับหรือฟางข้าว และเปลือกถั่วนำมาคลุกเคล้าให้เข้ากันดีเสียก่อน ปลูกโดยให้หัวของว่านนั้นโผล่ขึ้นมาจากดิน