ค่า pH ความเป็นกรด-ด่างของดิน

By -

หน่วยที่ใช้ในการวัดค่าของสสารว่ามีความเป็นกรด-ด่างอยู่มากหรือน้อยก็คือ pH ซึ่งค่าปกติจะอยู่ที่ 0-14 ค่าความเป็นกรดและด่างของดินโดยทั่วไปมักมีความเป็นกรดอยู่ประมาณ 3 และความเป็นด่างจะมีค่าอยู่ที่ประมาณ 10 หากค่า pH ในดินเท่ากับ 7 ก็หมายความว่าดินนั้นมีความเป็นกลางของกรดและด่าง ดินที่มีความเป็นกรดอยู่มากค่า pH จะต่ำกว่า 7 และหากดินมีความเป็นด่างสูงค่า pH ก็จะสูงกว่า 7 ปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดค่าความเป็นกรด-ด่างในดินแตกต่างกันมักเกิดจากสารอาหารที่ดินได้รับจากสภาพแวดล้อม เช่น การทับถมกันของซากพืชซากสัตว์ และปริมาณน้ำฝนในแต่ละปี

ดินที่มีค่า pH ใกล้เคียงกับความเป็นกลางหรือประมาณ 6.5 จะสามารถปลูกต้นไม้ได้ดีที่สุด แต่พืชบางชนิดก็สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินที่มีค่า pH ระหว่าง 4.5-5.5 ซึ่งมีค่าของความเป็นกรด เช่นพืชพวก บลูเบอร์รี่ ชวนชม พุด เป็นต้น ดังนั้นจึงควรมีการศึกษาค่า pH ของดินก่อนที่จะลงมือปลูกพืช เพื่อให้พืชสามารถเจริญเติบโตได้ดีและมีคุณภาพ

ผลของค่า pH ที่มีต่อพืช
ค่า pH ในดิน จะช่วยทำให้พืชดูดซับสารอาหารได้ดีขึ้น แต่ไม่ได้มีผลกับการเจริญเติบโตของพืชโดยตรง หากในดินมีค่าความเป็นกรดต่ำไปก็จะทำให้พืชที่เจริญเติบโตขึ้นมามีใบเหลือง เนื่องจากพืชไม่สามารถดูดซึมธาตุเหล็กเข้าไปได้อย่างเต็มที่ ดังนั้นเพื่อให้มีการแปลงธาตุอาหารของพืชได้ดีเหมาะกับการเจริญเติบโตของพืช ค่าความเป็นกรดจึงต้องมีอยู่ในดินพอสมควร

แต่สาเหตุที่ทำให้พืชมีใบเหลือง ใบแห้ง และตาย ก็อาจเกิดจากธาตุแมงกานีสในดินกลายเป็นพิษต่อพืช เนื่องจากค่า pH ในดินมีต่ำ และถ้าค่า pH ในดินมีอยู่ต่ำมากก็จะทำให้พืชเติบโตช้าเพราะดินจะดูดซับสารอะลูมิเนียมแทนธาตุอาหารที่มีประโยชน์ต่อพืชเข้าไปแทน พืชจะเจริญงอกงามได้ดีถ้าดินมีค่า pH อยู่ในปริมาณที่เหมาะสม มีการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิตในดินได้ดี ทำให้มีสารอาหารและมีการแปลงธาตุไนโตรเจนที่มีความจำเป็นต่อพืชได้

การปรับค่า pH ให้กับดิน
เราสามารถปรับค่า pH ของดินได้หากดินที่จะใช้ในการปลูกพืชนั้นไม่มีความอุดมสมบูรณ์ การตรวจค่า pH ของดินก่อน จะทำให้รู้ว่าควรที่จะปรับลดหรือเพิ่มค่า pH ลงไป การตรวจวัดค่า pH ของดินในห้องแล็บจะได้ผลที่แน่ชัดที่สุด อาจใช้เครื่องวัดความเป็นกรด หรือใช้ชุดตรวจสอบชนิดใช้น้ำยาเปลี่ยนสีตรวจสอบ ที่เรียกว่า pH Test Kit หรือชุดตรวจสอบ pH ก็ได้ หรืออาจทำได้ง่ายๆ ด้วยการสังเกตลักษณะการเจริญเติบโตของพืช และดินที่มีลักษณะเป็นดินเหนียวก็มักจะแปลงค่า pH ได้ยากกว่าดินที่มีลักษณะเป็นดินทราย

โดยทั่วไปแล้วมักจะทำการเพิ่มค่า pH ให้กับดินด้วยการเติมหินปูน และลดค่า pH ในดินด้วยการเติมซัลเฟอร์ สารซัลเฟอร์และหินปูนนี้จะมีลักษณะเป็นผง อาจจะใช้การปรับค่า pH ในดินอย่างรวดเร็วด้วยการนำมาละลายกับน้ำแล้วเทราดลงไปในดิน หรือให้ดินค่อยๆ ดูดซับไปด้วยการโรยใต้โคนต้นไม้ก็ได้

ควรตรวจวัดค่า pH บ่อยแค่ไหน
ค่า pH ในดินสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ซึ่งมีสาเหตุมาจากปัจจัยหลายอย่าง เช่น แร่ธาตุในดิน การใส่ปุ๋ย และปริมาณน้ำฝนในแต่ละปี เป็นต้น ดังนั้นการทำให้ดินมีค่า pH ที่เหมาะสมทำให้พืชมีการเจริญเติบโตที่ดี จึงควรมีการตรวจสอบและสังเกตค่า pH ในดินอยู่เสมอๆ