ฆ้องสามย่านพืชสมุนไพรสารพัดประโยชน์

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Kalanchoe laciniata (Linn.) DC.
ชื่อวงศ์ CRASSULACEAE
ชื่ออื่นๆ เถาไฟ, ฮอมแฮม, คะซีคู่ซัวะ, ส้นเส้า, มือตะเข้, ใบทาจีนฆ้องสามย่าน

ฆ้องสามย่าน เป็นพืชล้มลุกที่จัดอยู่ในวงศ์ของกุหลาบหิน คว่ำตายหายเป็น หรือใบหูเสือ มีถิ่นกำเนิดอยู่ในทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มักเจริญเติบโตอยู่ตามพื้นที่ลุ่มทั่วไป กลิ่นสดๆ ของพืชชนิดจะคล้ายกับกลิ่นของการบูรกับผิวส้มมาก มักนิยมปลูกเลี้ยงเป็นไม้ประดับในกระถาง หรือปลูกเพื่อใช้เป็นยาสมุนไพร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีลักษณะฉ่ำน้ำ เป็นข้อปล้อง ตั้งตรง ผิวลำต้นเรียบหรืออาจมีขนเล็กน้อย ลำต้นมีสีเขียว แตกกิ่งก้านไม่มากนัก มีความสูงของลำต้นประมาณ 20-100 ซม.

ใบ
มีลักษณะได้หลายรูปแบบ ใบที่อยู่กลางลำต้นมักจะเว้าเป็นแฉกลึกประมาณ 1-2 ชั้น เป็นรูปขอบขนาน ปลายใบแหลม ขอบใบหยักคล้ายฟันเลื่อยแบบห่างๆ ใบมีสีเขียวเคลือบด้วยไขสีขาวขุ่น ส่วนขอบใบที่เล็กกว่าจะเรียบหรือเกือบเรียบ มีก้านใบแบนและยาวประมาณ 2.5-4 ซม. ส่วนใบบริเวณโคนต้นขอบใบหยักเป็นคลื่น ก้านใบสั้นหรืออาจไม่มีก็ได้ มักออกเป็นใบเดี่ยวๆ เรียงตรงข้ามกัน

ดอก
ออกเป็นช่อบริเวณปลายกิ่ง ช่อดอกยาวประมาณ 10-30 ซม. ในแต่ละช่อจะประกอบไปด้วยดอกย่อยเป็นจำนวนมาก มีกลีบดอกรูปทรงแจกันที่ส่วนโคนเป็นสีเขียวมีลักษณะป่องออกมา ส่วนกลีบดอกด้านบนที่แยกออกจากกัน 4 กลีบจะมีสีเหลือง มีกลีบรองดอกตั้งตรง มีสีเขียว ผิวเรียบหรือมีขนนุ่มๆ ส่วนโคนเชื่อมติดกัน ส่วนปลายเป็นกลีบรูปหอกแยกออกจากกัน มีใบประดับขนาดเล็ก มีเกสรเพศผู้ที่ยื่นออกมานอกกลีบดอกเล็กน้อยจำนวน 8 อัน มีท่อเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2-4 มม. และมีรังไข่รูปหอกยาวประมาณ 5-6 มม.

ผล
มีลักษณะรูปไข่แกมขอบขนาน ออกเป็นช่อ เมื่อผลแก่และแห้งจะแตกออก

การขยายพันธุ์
ทำได้โดยการใช้เมล็ด เจริญเติบโตได้ดีในดินที่มีสภาพร่วนซุย ต้องการความชื้นและปริมาณแสงแดดในขนาดปานกลาง

สรรพคุณทางยา
ส่วนที่นำมาใช้เป็นยาคือใบ โดยใช้ต้มน้ำดื่มแก้อาการอ่อนเพลีย บำรุงร่างกาย ขับปัสสาวะ รักษานิ่วในกระเพาะปัสสาวะ และโรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ ใช้ผสมกับสมุนไพรตัวอื่นๆ ใช้เป็นยาแก้ไข้ ดับพิษร้อน แก้ร้อนใน ใบที่ตากแห้งแล้วนำมาบดให้เป็นผงใช้ทาแก้ละอองซางในเด็กอ่อน ใช้ใบสดตำพอกหน้าอกเพื่อรักษาอาการไอ และอาการเจ็บหน้าอก ใช้รักษาแผลสด ช่วยฆ่าเชื้อและสมานแผล รักษาแผลฟกช้ำ แผลเรื้อรัง แผลหรือฝีที่มีหนอง แก้ปวด แก้อักเสบ แก้พิษแมลงกัดต่อย แก้พิษงู ใช้รับประทานเป็นยาแก้ท้องร่วง แก้บิด ใช้ถูนวดเพื่อบรรเทาโรคเท้าช้าง