จันทน์แดง

By -

ชื่อทางพฤกษศาสตร์ Dracaena loureiri Gagnep.
ชื่อวงศ์ Dracaenaceae (ชื่อเดิม Agavaceae)
ชื่ออื่นๆ ลักกะจั่น(ภาคกลาง)จันทน์ผา

จันทน์แดงเป็นเครื่องยาที่ได้จากแก่นของต้นจันทน์ผาที่มีเชื้อราลงจนทำให้แก่นมีสีแดงและมีกลิ่นหอม

จันทน์ผาเป็นไม้พุ่มขนาดกลาง ลำต้นสูงประมาณ ๑.๕๐-๓ เมตร มีลำต้นตรง ไม่มีกิ่งที่แตกออกไป เปลือกลำต้นมีสีเทา เกลี้ยง ใบเป็นลักษณะใบเดี่ยวออกเวียนสลับกันถี่ที่บริเวณปลายยอด ใบมีรูปเรียวยาว ตรงปลายใบจะแหลม มีความกว้างของใบประมาณ ๔-๕ ซม. ยาวประมาณ ๔๕-๘๐ ซม. ดอกออกตามซอกใบเป็นช่อใหญ่ๆ ดอกย่อยมีสีขาวขนาดเล็ก กลีบดอกมี ๖ กลีบ มีจุดสีแดงตรงกลางดอก ผลมีลักษณะกลมเล็ก สีเขียว และเมื่อสุกจะมีสีแดงคล้ำ

ตามตำรายาโบราณ ว่าจันทน์แดงมีรสขมเย็น และฝากเล็กน้อย ใช้แก้พิษไข้ภายนอก และภายใน ใช้เพื่อบำรุงหัวใจ หรือใช้แก้พิษฝีที่มีอาการอักเสบและปวดบวม

ส่วนจันทน์ทั้ง ๒ จะเป็นพิกัดเครื่องยา ๒ ชนิด ซึ่งมี “จันทน์ขาว” ที่ได้จากแก่นของต้นจันทนา(Tarenna hoaensis Pitard) ซึ่งอยู่ในวงศ์ Rubiaceae ซึ่งตามตำรายาโบราณว่าจันทน์ขาวมีรสขมเย็นระคนกัน ใช้แก้ไข้ที่เกิดจากตับและดี บำรุงเลือด และ “จันทน์แดง” ที่ได้จากแก่นที่มีราลงแล้วทำให้มีสีแดงและมีกลิ่นหอมของต้นจันทน์ผา ซึ่งมีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Dracaena loureiri Gagnep ซึ่งอยู่ในวงศ์ Dracaenaceae และตำรายาโบราณว่าจันทน์แดงมีรสขมเย็น และฝาดเล็กน้อย ใช้เพื่อแก้พิษไข้ทั้งภายนอกและภายใน ใช้บำรุงหัวใจ แก้พิษฝีที่มีอาการอักเสบและปวดบวม