การจำแนกปลาตามลักษณะการว่ายน้ำ

By -

กลวิธีการว่ายน้ำ
ปลาจะใช้กล้ามเนื้อลำตัวและการโบกครีบหางเพื่อบังคับให้ร่างกายเคลื่อนไปข้างหน้า ปลาทูน่า สามารถโบกส่ายไปมาได้อย่างรวดเร็ว จากการที่มีรูปร่างแบบหัวท้ายแหลม กล้ามเนื้อข้างลำตัวจะส่ายสัมพันธ์กับหางรูปวงเดือน

ส่วนการว่ายน้ำของปลาไหล แลมเพรย์ และงูทะเล จะเกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อลำตัวอย่างเดียว เพราะไม่มีครีบหาง ในปลาเทราต์และปลาตะเพียน จะใช้กล้ามเนื้อส่วนที่ใกล้ครีบหางและคอดหางเหมือนปลาทูน่าและปลากระโทงแทง การใช้รยางค์ในการเคลื่อนไหวบังคับทิศทางมากกว่าส่วนหางจะพบได้ในปลาข้างใสและม้าน้ำ ในการว่ายน้ำ หยุด และหมุนตัวของปลาเทวดา และปลาผีเสื้อจะใช้เพียงครีบเดี่ยวและลำตัว ในการว่ายน้ำและหยุดของปลาทูน่า และฉลามแมคเคอเรล ก็จะใช้ครีบหาง และการว่ายน้ำของปลาไพค์ และไพค์คาราซิด ก็จะใช้เพียงครีบเดี่ยว

ปลาที่ชอบอยู่ในน้ำนิ่งมากกว่าที่จะว่ายน้ำ อย่างเช่น ปลาหัวโขนหรือปลาสิงโต และปลาแองเกลอร์ รูปร่างของปลาเหล่านี้จะช่วยในการพรางตัวแต่มิได้ช่วยในการว่ายน้ำเร็ว ครีบหูและครีบท้องของปลาแองเกลอร์มีลักษณะคล้ายนิ้วมือช่วยในการว่ายน้ำและคืบคลานบนพื้นท้องทะเล ปลาชนิดนี้มีรูปร่างที่แปลกประหลาดน่ากลัว ชอบกบดานอยู่ตามก้นทะเลนานๆ เยื่อเล็กๆ บนหัวของมันจะโบกพัดเพื่อล่อเหยื่อให้เข้ามาหา มันจะอ้าปากกว้างรอฮุบเหยื่อที่ผ่านเข้ามาเป็นอาหาร ครีบหูที่ยาวและดัดแปลงเป็นก้านครีบแข็งของปลามังกร จะช่วยให้มันเดินบนพื้นทรายในทะเลได้ มันจะอาศัยและว่ายน้ำอยู่ตามก้นทะเล ครีบหูที่แข็งยังสามารถคุ้ยเขี่ยหาเหยื่อในทราย หรือขุดมาปกคลุมตัวเมื่อมีอันตรายได้ด้วย ก้านครีบหลัง ครีบท้อง และครีบก้นที่ยาวของปลาผมนางในตอนที่ยังเป็นปลาเล็กๆ อยู่ จะช่วยในการลอยตัวได้ดี และครีบจะมีขนาดสั้นลงเรื่อยๆ เมื่อปลาโตและสามารถว่ายน้ำได้คล่องแคล่วแล้ว

การจำแนกกลุ่มปลาตามลักษณะการว่ายน้ำ
ในปี ค.ศ.1926 ได้มีการจำแนกปลาตามลักษณะของแนวคลื่นจากการเคลื่อนที่ โดย ชาร์ลส์ บรีเดอร์ ออกเป็น 3 กลุ่มดังนี้

1. แบบปลาไหลหรือแองกวิลลิฟอร์ม(anguilliform)
การเคลื่อนไหวของปลากลุ่มนี้จะใช้กล้ามเนื้อลำตัวส่ายแบบงอตัวและโค้งมากกว่าครึ่งหนึ่งของทิศทางที่จะไปด้านหน้า เพราะมีลำตัวที่อ่อนสามารถขยับได้ดี

2. แบบปลาหางแข็ง สีกุน หรือคาแรงจีฟอร์ม(carangiform)
ลำตัวปลากลุ่มนี้จะงอน้อยกว่าครึ่งหนึ่งของทิศทางที่จะเคลื่อนที่ไป เพราะการเคลื่อนไหวเกิดจากกล้ามเนื้อลำตัวบริเวณส่วนหาง

3. แบบปลางัวหรือปลากวาง(ostraciiform)
ลำตัวของปลากลุ่มนี้มักจะแข็งขยับไม่ได้ การเคลื่อนไหวจะใช้แต่ส่วนครีบหางขยับและส่ายไปมาเท่านั้น

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ