จิงจ้อหลวง

By -

ชื่อทางพฤกษศาสตร์ Merremia vitifolia (Burm. f.) Hall. f.
ชื่อพ้อง Ipomoea vitifolia Sweet
ชื่อวงศ์ Convolvulaceae
ชื่ออื่นๆ จิงจ้อเหลือง จิงจ้อขน จิงจ้อใหญ่จิงจ้อหลวง

จิงจ้อหลวงเป็นไม้เถา พบขึ้นทั่วไปตามที่รกร้าง ป่าเบญจพรรณ ริมฝั่งน้ำและสองข้างทาง ลำต้นมีลักษณะกลม มักทอดเลื้อยต่ำ มีขนแข็งสีขาวหรือสีน้ำตาลอ่อนกระจายอยู่ทั่วไปตามกิ่งก้าน ใบเป็นแบบใบเดี่ยว มีความกว้างประมาณ ๕-๑๖ ซม. ยาวประมาณ ๕-๑๘ ซม. มีก้านใบ โคนใบมีลักษณะคล้ายรูปหัวใจ ขอบใบจักเป็นแฉกรูปพัดประมาณ ๕-๗ แฉก ตรงปลายใบจะแหลมและมีติ่งสั้นๆ อยู่ ทั้งด้านบนและด้านล่างของใบจะมีขนขึ้นแบบกระจายหรือหนาแน่น ดอกมักออกเป็นช่อตามซอกใบ อาจมีเพียง ๑ ดอกหรือหลายดอกก็ได้ มีใบประดับที่แหลมเรียว มีกลีบดอกเป็นรูปชามโคม เกลี้ยง สีเหลืองสดเชื่อมติดกัน และสีจะค่อยจางลงไปยังโคนกลีบ ตรงส่วนปลายจะแยกเป็นแฉกมน ๕ แฉก ตรงกลางกลีบจะมีเส้นแขนง ๕ เส้นขึ้นเป็นแถบสามารถมองเห็นได้ชัดเจน ผลเป็นลักษณะผลแห้ง กึ่งกลม มีสีคล้ายสีฟางข้าว มีผิวของผลค่อนข้างหนาคล้ายแผ่นหนัง มีขนาดยาว ๑-๒.๕ ซม. มีช่องเปิด ๔ ช่อง ภายในผลมีเมล็ด ๔ เมล็ดหรืออาจจะน้อยกว่านี้ เมล็ดจะมีสีดำหรือสีน้ำตาลดำ ผิวเมล็ดเกลี้ยง

สรรพคุณทางยาโบราณ
รากจิงจ้อหลวงใช้กินดิบๆ เพื่อเป็นยาเจริญอาหาร ช่วยย่อยอาหาร แก้เสมหะและลมพิการ ธาตุไฟกล้า ฟกช้ำ และเลือดกำเดาไหล

จิงจ้อหลวงทั้งต้นสามารถนำมาใช้เป็นส่วนผสมในยาแก้อาการปวดเมื่อย แก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ น้ำคั้นจากทั้งต้นใช้เป็นยาเย็น ขับปัสสาวะ หรือใช้หยอดตาแก้ตาอักเสบ