จุณสี

By -

จุณสี ปัจจุบันนิยมเขียนเป็น “จุนสี” อีสานเรียก “หินเขียว” จีนเรียก “ต๋าฮ้วง”(แต้จิ๋ว) ฝรั่งเรียก “Bluestone” หรือ “Blue vitriol” หรือ “Chalcanthite” เป็นผลึกรูปแผ่นหรือรูปแท่งของเกลือทองแดงที่เกิดในธรรมชาติ ในทางเคมีเป็น copper sulphate pentahydrate (CuSo4 5H2O) มีสีเขียว (sky blue) ใสหน้าตัดเป็นเงาวาว มีระดับความแข็ง ๒.๕ ความถ่วงจำเพาะ ๒.๑-๒.๓ เนื้อเปราะบดละเอียดได้ง่าย

จุนสีในธรรมชาติเป็นสารที่พบในการทำเหมืองทองแดง ในน้ำฉีดแร่ เมื่อเอาน้ำฉีดแร่มาต้มให้น้ำระเหยไป จะได้ผลึกจุนสี หรือโดยการเตรียมทางเคมี โดยใช้โลหะทองแดงหรือสนิมทองแดง(ออกไซด์ของทองแดง) ทำปฏิกิริยากับกรดกำมะถัน

คนทั่วไปมักเข้าใจผิดว่าจุนสีคือ “สนิมทองแดง” (copper oxides)

จุนสีที่เป็นของดีและบริสุทธิ์ต้องเป็นก้อนสีเขียวใส(sky blue) ไม่มีสิ่งเจือปนอื่นๆ เมื่อทิ้งไว้ในที่แห้ง จะสูญเสียน้ำผลึกไปช้าๆ จะเปลี่ยนเป็นสีขาวขึ้น เรียก “จุนสีสะตุ” เมื่อถูกกับน้ำอีกก็จะมีสีเขียวใสเช่นเดิม

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าจุนสีมีรสเปรี้ยว ฝาด เย็น ใช้ภายนอก มีสรรพคุณกัดล้างเม็ดฝี กัดหัวหูดและคุดทะราด ผสมกับขี้ผึ้งปิดแผลกัดฝ้า กัดหนองได้ดี

แพทย์พื้นบ้านบางถิ่นใช้จุนสีละลายน้ำอ่อนๆ หยอดตากัดฝ้าและบำบัดแผลในตา อมกลั้วคอแก้โรคเหงือกและฟัน แก้ปากเปื่อย แก้คออักเสบ ใช้กินเป็นยาทำให้อาเจียน

การใช้จุนสีเป็นยา ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากอาจทำให้เกิดพิษได้

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์