ดอกไข่ดาว

By -

ชื่อสามัญ Fried Egg Tree, Snuffbox Tree, Oncoba
ชื่อวิทยาศาสตร์ Oncoba spinosa Forssk.
ชื่อวงศ์ FLACOURTIACEAEดอกไข่ดาว

ต้นไข่ดาว เป็นไม้พุ่มรอเลื้อยที่มีทรงพุ่มไม่แน่นอน เป็นพืชที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับต้นกะเบา มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบเขตร้อนของทวีปแอฟริกา ในประเทศไทยนิยมปลูกเป็นไม้ประดับ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
เป็นไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก แตกกิ่งก้านสาขามากมาย มีเปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลอมเทา บริเวณลำต้นและกิ่งก้านจะมีหนามแหลมยาวประมาณ 5-7 ซม. และมีช่องอากาศอยู่เป็นจำนวนมาก ขนาดความสูงของลำต้นมีประมาณ 10 เมตร

ใบ
มีลักษณะเป็นรูปทรงรีหรือรูปไข่ โคนใบสอบมน ปลายใบแหลม แผ่นใบมีสีเขียว เรียบ สามารถมองเห็นเส้นแขนงใบได้อย่างชัดเจน ขอบใบเป็นหยักถี่ๆ คล้ายฟันเลื่อย ขนาดความยาวของใบมีประมาณ 3.5-14 ซม. มีก้านใบยาวประมาณ 0.6-1 ซม. ส่วนใบที่ยังอ่อนอยู่จะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาลอมแดง มักออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันบริเวณปลายกิ่ง

ดอก
ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ บริเวณซอกใบที่ปลายยอด มีกลีบดอกสีขาวรูปไข่กลับประมาณ 8-10 กลีบ กลีบดอกที่อยู่วงในจะแคบกว่าวงด้านนอกเล็กน้อย มีความยาวของกลีบดอกประมาณ 2.5-3.5 ซม. มีกลีบเลี้ยงรูปไข่กว้างจำนวน 4 กลีบ มีความยาวของกลีบเลี้ยงประมาณ 1-1.5 ซม. บริเวณกลางดอกมีเกสรเพศผู้สีเหลืองอยู่เป็นจำนวนมาก มองดูคล้ายไข่ดาว มีรังไข่กลมๆ อยู่เหนือวงกลีบ มีอับเรณูยาวประมาณ 2-3 มม. บริเวณยอดเกสรเพศเมียจะแยกออกได้ประมาณ 8 แฉก ความยาวของก้านเกสรเพศเมียมีประมาณ 0.6-1 ซม. มีความยาวของก้านดอกประมาณ 1-2 ซม. ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของดอกที่บานเต็มที่มีประมาณ 9 ซม. ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ มักส่งกลิ่นหอมในช่วงที่มีอากาศเย็นๆ ดอกมักจะเริ่มบานในช่วงประมาณเดือนกันยายน-มกราคม และบานอยู่ได้นานประมาณ 2 วัน ก่อนที่จะร่วงโรยไป สามารถให้ดอกดกได้ตลอดทั้งปี

ผล ผลไข่ดาว
มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม ผิวผลเรียบ มีสันตื้นๆ รอบผลประมาณ 8 สัน เปลือกผลแข็ง มีกลีบเลี้ยงติดแน่นอยู่ที่ขั้วผล ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อแก่จะกลายเป็นสีน้ำตาลอมแดง ผลที่โตเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-6 ซม.

เมล็ด
ภายในผลจะมีเมล็ดรูปไข่สีน้ำตาลดำอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ละเมล็ดจะมีความยาวประมาณ 6-7 มม.

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยการเพาะเมล็ด หรือการตอนกิ่ง ต้นไข่ดาว เป็นพืชที่ปลูกเลี้ยงได้ง่าย โตเร็วในดินร่วนที่มีความอุดมสมบูรณ์ ชอบสภาพอากาศที่แห้งแล้ง ต้องการแสงแดดแบบเต็มวัน ต้องการน้ำในปริมาณปานกลาง สามารถปลูกลงดินกลางแจ้งแบบต้นเดี่ยว ปลูกเป็นกลุ่ม หรือปลูกในกระถางขนาดใหญ่ก็ได้ การปลูกจำนวนหลายๆ ต้น ควรให้มีระยะที่ห่างกันประมาณ 2 เมตร หากได้รับน้ำในปริมาณมากๆ จะทำให้แตกกิ่งก้านสาขามากมาย แต่จำนวนดอกก็จะลดลงไป

ควรตัดแต่งทรงพุ่มให้เป็นรูปตัววี และให้มีความสูงของลำต้นเพียง 1.7-2 ม. เพื่อให้เกิดความสวยงามและง่ายต่อการดูแลรักษา และเพื่อความปลอดภัยจากหนามที่แหลมคม ควรใช้กรรไกรตัดแต่งออกไปบ้าง หลังจากตัดแต่งทรงพุ่มแล้ว ควรบำรุงด้วยการใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยเคมีในปริมาณที่พอเหมาะกับขนาดของต้น

ประโยชน์
ต้นไข่ดาว เป็นพืชที่ปลูกง่าย โตเร็ว ต้องการน้ำไม่มาก ให้ดอกที่สวยงามได้ตลอดทั้งปี แถมยังมีกลิ่นหอม จึงนิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามอาคารบ้านเรือน และสถานที่ต่างๆ และยังสามารถปลูกเป็นรั้วบ้านกันขโมยได้เป็นอย่างดี เนื่องจากตามลำต้นและกิ่งก้านมีหนามที่แหลมคมมาก