ตะขบควาย กับประโยชน์ทางสมุนไพร

By -

ตะขบควาย เป็นชื่อที่เรียกกันในภาคกลาง ,ในภาคเหนือจะเรียก มะเกว๋นควาย ,สกลนครเรียกว่า เบน ,ส่วนปัตตานีเรียก กือคุ หรือ ครบ ต้นตะขบควายถูกสันนิษฐานว่าน่าจะมีต้นกำเนิดมาจากประเทศอินเดีย

ลักษณะของต้นตะขบควาย

ตะขบควาย

ไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดเล็ก สูงประมาณ 5 – 10 เมตร ต้นอ่อนมีหนาม แต่ต้นแก่ลำต้นจะเกลี้ยงไร้หนาม เปลือกต้นสีนํ้าตาลอ่อนถึงสีทองแดง หรือ สิเหลืองอมชมพู ล่อนออกเป็นแผ่นบาง ๆ ตามกิ่งอ่อนมีจุดสีขาว ๆ จำนวนมากเป็นช่องระบายอากาศ

ใบของตะขบ เป็นใบเดี่ยว ออกเวียนสลับ รูปไข่ค่อนข้างแคบ ถึงรูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 3-4 ซม. ยาว 7-10 ซม. ปลายใบเรียวยาว ที่ปลายสุดฟู โคนใบกลม หรือ แหลม ขอบใบจักตื้น ๆ เนื้อใบค่อนข้างบาง ใบอ่อนออกสีชมพู หรือ สีน้ำตาลอ่อน ด้านล่างสีอ่อนกว่า เกลี้ยง ด้านบนเป็นมัน ก้านใบยาว 6-8 มม. มีขน หรือ ขนอาจจะหลุดร่วงไปเมื่อแก่

ดอกตะขบควาย มีกลิ่นหอมคล้ายนํ้าผึ้ง ออกเป็นช่อตามง่ามใบ แต่ละช่อมีดอกจำนวนน้อย เป็นดอกแยกเพศ

ดอกเพศผู้ ช่อยาว 1.5-3 ชม. ก้านดอกเล็ก ยาว 0.5-1 ซม. กลีบดอก 4(-5) กลีบ รูปไข่ ปลายมน ยาว ประมาณ 7 มม. สีออกเขียว มีขนทั้งสองด้าน ขอบกลีบมีขนหนาแน่น ฐานดอกมีเนื้อ ขอบเรียบ หรือจักเล็กน้อย สีขาว หรือ เหลือง เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ก้านเกสรเกลี้ยง

ดอกเพศเมีย ช่อ ยาว 1-1.5 ชม. กลีบดอกคล้ายดอกเพศผู้ รังไข่รูปคนโฑ ภายในมี 4-6 ช่อง มีไข่ช่องละ 2 เมล็ด ก้านเกสรเพศเมียมีเท่ากับจำนวนช่อง แต่ละก้านปลายแยกเป็นสองแฉกและม้วน

ผลค่อนข้างกลม เล้นผ่านดูนย์กลาง 1.5-2.5 ซม. มีก้านเกสรเพศเมียติดอยู่ที่ปลายผล สีแดงอมนํ้าตาลอ่อน หรือ ม่วง เมื่อแก่เป็นสีดำ เนื้อสีเหลืองอมเขียว มีเมล็ด 4-5 เมล็ด

สรรพคุณของตะขบควาย

- นำเปลือกรากตำพอกแผล และผิวหนังอักเสบ

- น้ำต้มเปลือกต้นตะขบควายสามารถใช้ดื่มเป็นยาแก้อาการผิดปกติของท่อน้ำดี บำรุงธาตุ และบำรุงร่างกาย

- นํ้าต้มใบเป็นยาฝาดสมานแก้ท้องเสีย ขับเหงื่อ ขับระดูและให้สตรีกินหลังการคลอดบุตร นอกจากนี้ยังให้สีเขียวม้าที่ใช้ย้อมผ้าไหมได้ดี

- ผล กินแก้อาการผิดปกติของท่อนํ้าดี แต่ถ้ากินมากเกินไปอาจทำให้แท้งบุตรได้เช่นเดียวกับนํ้าต้มใบ