ต้นกระดุมผี

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Glochidion rubrum Blume
ชื่อวงศ์ Euphorbiaceae
ชื่ออื่นๆ กือนอง, ขัดนะ, ชุมเส็ด, ตานา, นกนอน, มะรวด, ยมน้อยกระดุมผี

กระดุมผี เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก มีถิ่นกำเนิดในพม่า อินโดจีน และมาเลเซีย จัดเป็นพืชในวงศ์เดียวกันกับยางพารา มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าดิบชื้น ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 350 เมตร สามารถพบเห็นได้ทั่วทุกภาคในประเทศไทย และมีมากเป็นพิเศษในทางภาคใต้

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีเปลือกลำต้นสีน้ำตาลอมดำ แตกเป็นร่องตามยาวและหลุดล่อนออกเป็นแผ่นบางๆ แตกกิ่งก้านสาขาเป็นทรงพุ่มกลมและมักห้อยลงมา บริเวณกิ่งและยอดอ่อนมีขนอ่อนนุ่มปกคลุม ไม่ค่อยมีการผลัดใบ มีขนาดความสูงของลำต้นประมาณ 3-6 เมตร

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันตามกิ่งก้านที่ปลายยอด ลักษณะใบเป็นรูปไข่แกมขอบขนาน โคนใบสอบมน ปลายใบแหลม แผ่นใบเรียบมีสีเขียวสด ขอบใบเรียบ มีเส้นแขนงใบประมาณ 5-8 คู่ มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 1.5-2.5 ซม. ยาวประมาณ 2-5 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 2-5 มม.

ดอก
ออกเป็นช่อกระจุกสั้นๆ ตามซอกใบ มีดอกเพศผู้และดอกเพศเมียอยู่ภายในต้นเดียวกัน แต่แยกกันอยู่คนละดอก มีดอกสีเหลืองอมเขียวขนาดเล็กจำนวนมาก เมื่อบานเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3-5 มม. ไม่มีกลีบดอกโคนเชื่อมติดกันคล้ายรูปถ้วย ทั้งดอกเพศผู้และดอกเพศเมียมีกลีบเลี้ยงจำนวน 3 อัน ก้านดอกสั้น ให้ดอกในช่วงประมาณเดือนมกราคม-พฤษภาคม

ผล
มีลักษณะเป็นรูปทรงกลมแป้น ผิวผลเรียบแข็งสีส้มอมแดง แยกออกเป็น 6 พู มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางผลประมาณ 1 ซม. ให้ผลในช่วงประมาณเดือนมิถุนายน-มีนาคม ในแต่ละพูมีเมล็ดสีน้ำตาลอมดำขนาดเล็กอยู่

ประโยชน์
ปลูกเป็นไม้ประดับตามสถานที่ต่างๆ เนื่องจากแตกกิ่งก้านสาขาและใบเป็นทรงพุ่มร่มรื่นสวยงาม

สรรพคุณ
ราก-ใช้ต้มน้ำดื่มช่วยแก้อาการปวดท้อง
ผล-ใช้ปรุงเป็นยาช่วยขับเสมหะ