ต้นกระดูกไก่ดำ

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Justicia gendarussa Burm.f.
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Gendarussa vulgaris Nees, Justicia gandarussa L.f.
ชื่อวงศ์ ACANTHACEAE
ชื่ออื่นๆ กระดูกดำ , ปองดำ, แสนทะแมน, เฉียงพร้า, กุลาดำ, บัวลาดำ, เกียงพา, เกียงผา, เฉียงพร้าบ้าน, เฉียงพร้าม่าน, เฉียงพร้ามอญ, เฉียงพร่าม่าน, ผีมอญ, สันพร้า, สำมะงาจีนต้นกระดูกไก่ดำ

กระดูกไก่ดำเป็นไม้พุ่มล้มลุกขนาดเล็ก มีอายุเพียงปีเดียว จัดเป็นพืชที่อยู่วงศ์เดียวกับเหงือกปลาหมอ เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง มักเจริญเติบโตอยู่ตามริมลำธารในป่าดงดิบ พบมีการกระจายพันธุ์อยู่ตามประเทศมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินเดีย ส่วนในประเทศไทยพบได้ทั่วทุกภาค แต่ทางภาคใต้จะพบได้มากที่สุด นิยมปลูกเลี้ยงไว้เป็นรั้วบ้าน หรือปลูกตามสวนสาธารณะ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ลักษณะของลำต้นและกิ่งเป็นข้อปล้องคล้ายกระดูกไก่ ผิวลำต้นเรียบเกลี้ยงเป็นมัน มีสีแดงเข้มเกือบดำ หรือสีม่วง แต่ละข้อปล้องมีความยาวประมาณ 2.5-3 นิ้ว ลำต้นตั้งตรง มีความสูงประมาณ 19-100 ซม. มีเส้นผ่าศูนย์กลางของลำต้นประมาณ 2.5-2.7 ซม.

ใบ
กระดูกไก่ดำมีใบคล้ายรูปหอก มักออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันเป็นคู่ โคนใบและปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบเรียบเป็นมัน ใบมีสีเขียวเข้ม ส่วนบนใบสีจะเข้มกว่าท้องใบ มีเส้นกลางใบเป็นสีม่วงเข้ม ขนาดความกว้างของใบมีประมาณ 1-2 ซม. ยาวประมาณ 4-14 ซม. มีก้านใบสั้นๆ

ดอก
ดอกกระดูกไก่ดำจะออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบที่ปลายยอด ความยาวของช่อดอกมีประมาณ 2-3 นิ้ว แต่ละช่อจะประกอบไปด้วยดอกย่อยที่มีลักษณะเป็นหลอดเล็กๆ ประมาณ 6-15 ดอก กลีบดอกมีสีขาวอมเขียวแกมชมพู ปลายกลีบแยกออกจากกัน ส่วนโคนกลีบเชื่อมติดกันอยู่ มีกลีบเลี้ยงเป็นสีเขียวอ่อน มีอับเรณูและเกสรเพศเมียสีขาวนวล ประมาณเดือนสิงหาคม-เดือนพฤศจิกายน มักจะมีดอกออกมาให้เห็น

ผล
มีลักษณะเป็นฝักแบบแคปซูล มีความยาวประมาณ 1.3-1.5 ซม. เมื่อแห้งจะแตกออก ภายในมีเมล็ดลักษณะกลมแบนสีดำ ที่ขั้วเมล็ดจะมีเยื่อหุ้มอยู่

การขยายพันธุ์
สามารถทำได้ด้วยวิธีการปักชำและการเพาะเมล็ด เมล็ดของกระดูกไก่ดำจะมีอัตราการงอกที่ค่อนข้างสูงมาก กลิ่นจากรากกระดูกไก่ดำจะหอมคล้ายๆ กับน้ำมันมวย จะเจริญได้ดีในดินที่มีความร่วนซุย

ประโยชน์ของต้นกระดูกไก่ดำ
-ปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือน หรือรั้วบ้าน
-ประเทศมาเลเซียถือเป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่ช่วยป้องกันภัยและภูติผีปีศาจ
-นำไปผสมกับตัวยาอื่นเพื่อใช้รักษาโรคมะเร็ง ช่วยลดไข้ ทำให้เลือดลมไหลเวียนดี แก้อาการฟกช้ำ หรือใช้ประคบรักษาอาการกระดูกแตกหักได้ ทั้งต้น ใบ และราก สามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการรักษาโรคต่างๆ ได้อีกมากมาย