ต้นกระเจาะ

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Millettia leucantha Kurz
ชื่อวงศ์ LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE
ชื่ออื่นๆ กระเจ๊าะ, ขะเจาะ, ขะเจ๊าะ, ขะแมบ, คำแมบ, สาธร, กระพี้เขาควาย, กะเซาะกระเจาะ

กระเจาะ เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กไปจนถึงขนาดกลาง จัดเป็นพืชหายากที่อยู่ในวงศ์เดียวกันกับถั่ว มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ใกล้ลำธารในป่าเบญจพรรณ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 200-500 เมตร พบเห็นได้ทางภาคเหนือของประเทศไทย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ลักษณะเปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลอมเทา บาง เรียบ หรืออาจมีปุ่มปมขนาดเล็กๆ กระจายอยู่ทั่วลำต้น เปลือกภายในมีสีขาวอมเหลือง แตกกิ่งก้านสาขาเป็นทรงพุ่มกลม มีความสูงของลำต้นประมาณ 8-18 เมตร

ใบ
เป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับตรงข้ามกันเป็นคู่ๆ ส่วนปลายก้านเป็นใบเดี่ยว ในแต่ละก้านประกอบไปด้วยใบย่อยประมาณ 4-5 คู่ ลักษณะใบเป็นรูปรีแกมขอบขนาน หรือรูปไข่แกมรี มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 3-5 ซม. ยาวประมาณ 8-20 ซม. โคนใบสอบมน ปลายใบมีติ่งแหลม แผ่นใบเรียบเป็นสีเขียวเข้ม ด้านล่างใบมีสีอ่อนกว่าด้านบนใบ มีขนอ่อนปกคลุมทั่วทั้งใบ

ดอก
ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง เป็นช่อแยกแขนงแบบดอกถั่ว มีความยาวของช่อดอกประมาณ 20-45 ซม. ในแต่ละช่อประกอบไปด้วยดอกย่อยสีชมพูอมม่วงขนาดเล็กมากมาย มีกลีบดอกจำนวน 5 กลีบ กลีบด้านนอกมีขนอ่อนปกคลุม กลีบเลี้ยงมีลักษณะเป็นริ้วแหลมมีขนอ่อนปกคลุม ส่วนปลายแยกออกเป็น 5 แฉก

ผล
มีลักษณะเป็นฝักแบนรูปขอบขนาน เมื่อฝักแห้งจะสามารถแตกออกได้ ปลายฝักกว้าง โคนฝักสอบแคบ มีความยาวประมาณ 40 ซม. เปลือกฝักเรียบแข็งสีเขียวมีขนอ่อนขึ้นปกคลุม เมื่อแก่จะกลายเป็นสีน้ำตาล

เมล็ด
มีลักษณะกลมแบนสีน้ำตาลอมดำ ในแต่ละฝักจะมีเมล็ดอยู่ประมาณ 3-4 เมล็ด

ประโยชน์
เนื้อไม้มีความแข็งแรงทนทาน สามารถนำมาใช้ทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ หรือใช้ในการก่อสร้างได้