ต้นกะเบียน

By -

ชื่อทางพฤกษศาสตร์ Gardenia turgida Roxb.
ชื่อวงศ์ Rubiaceae
ชื่ออื่นๆ กระดานพน จี๊เดียม ดิ๊กเดียม มะกอกพราน มุ่ยแดง หมุยขาว หัวโล้นต้นกระเบียน

ต้นกระเบียนเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ต้นสูงประมาณ 7-13 เมตร พบขึ้นเป็นกลุ่มหรือประปรายในป่าเต็งรังหรือป่าเบญจพรรณทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคเหนือ

เปลือกของกะเบียนมีสีเทาเข้มแกมสีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลหม่น สามารถล่อนออกเป็นแผ่นบางๆ ได้ เรือนยอดจะค่อนข้างเล็กไม่ได้สัดส่วน มีกิ่งก้านที่แข็งแรงและอาจมีหนามแบบตรงออกที่ข้อเป็นคู่ ใบเป็นใบเดี่ยว รูปไข่กลับ รูปกลม หรือรูปรี เรียงแบบตรงข้ามสลับฉาก ปลายใบมนหรือแหลมเป็นติ่งสั้น ตรงโคนใบจะสอบแคบเรียวลงไปจนถึงก้านใบ ขอบใบอาจจะเรียบหรือเป็นคลื่นเล็กน้อย แผ่นใบทั้งสองด้านจะมีลักษณะเกลี้ยง หรืออาจจะมีขนนุ่มที่ด้านล่างใบ ก้านใบกะเบียนจะสั้นมาก มีหูใบรูปสามเหลี่ยมอยู่ระหว่างก้านใบ 1 คู่ ดอกกะเบียนจะเป็นชนิดดอกแยกเพศ มีก้านดอกสั้น ดอกตัวผู้มีกลิ่นหอม ออกเป็นกระจุก มีกลีบเลี้ยงติดกันเป็นหลอด ปากหลอดกว้างกว่าโคน ปลายตัด กลีบดอกสีขาวอมเหลืองติดกันเป็นหลอดยาว ปลายแยกเป็น 5 กลีบ มีเกสรตัวผู้ 5 อัน ดอกตัวเมียออกเดี่ยวๆ ตามซอกใบ ไม่มีกลิ่น มีกลีบเลี้ยงติดกันเป็นรูประฆัง ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอกเหมือนดอกตัวผู้ ผลเป็นแบบรูปไข่หรือกลม ค่อนข้างแข็ง เมล็ดมีลักษณะแบนเป็นจำนวนมาก

ประโยชน์ของกะเบียน
ในสมัยโบราณมีการทำน้ำมันจากเมล็ดกะเบียนไว้ใช้แก้แผลเน่าเปื่อย หรือแผลมะเร็ง ใช้ทาแก้โรคเรื้อน หรือใช้ใบตำพอกแผลสด ดอกใช้ฆ่าพยาธิ หรือใช้ขยี้ทาแก้กลากเกลื้อน เปลือกใช้แก้ริดสีดวง รากใช้แก้เสมหะเป็นพิษ และแก้อาหารไม่ย่อยในเด็ก

เนื้อไม้กะเบียนมีสีนวลอมเหลือง และละเอียด มีเสี้ยนค่อนข้างตรง มีความแข็งแรงพอประมาณ จึงเหมาะที่จะใช้ทำเป็นเครื่องเรือนและเครื่องมือเครื่องใช้