ต้นตะเคียน

By -

ชื่อทางพฤกษศาสตร์ Hopea odorata Roxb.
ชื่อวงศ์ Dipterocarpaceae
ชื่ออื่นๆ ตะเคียนทอง ตะเคียนใหญ่(ภาคกลาง) แคน(ภาคอีสาน) จะเคียน(ภาคเหนือ)ต้นตะเคียน

ตะเคียนเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีความสูงประมาณ ๒๐-๔๐ เมตร เป็นไม้ไม่ผลัดใบ ตรงเรือนยอดเป็นพุ่มทึบ กลม หรือรูปทรงเจดีย์ต่ำๆ มีเปลือกต้นที่หนา สีน้ำตาลดำ และจะแตกเป็นสะเก็ด ใบมีลักษณะแบบรูปไข่แกมรูปใบหอก หรือรูปดาบ มีความกว้างของใบประมาณ ๓-๖ ซม. ยาวประมาณ ๑๐-๑๔ ซม. เนื้อใบค่อนข้างหนา ปลายใบเรียว โคนใบมนป้าน และเบี้ยว ดอกจะออกตามซอกใบและปลายกิ่งเป็นช่อยาว มีดอกย่อยสีขาวขนาดเล็ก มีกลิ่นหอม มีขนนุ่มๆ ที่ก้านช่อดอก ก้านดอก และกลีบเลี้ยง มีกลีบเลี้ยง ๕ กลีบ ยาวเกือบเท่ากันหมด ส่วนโคนจะเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วยตื้นๆ มีกลีบดอก ๕ กลีบ ปลายกลีบจะบิดไปในทางเดียวกัน โคนกลีบจะประสานเชื่อมกัน มักมีขนเป็นเส้นไหม มีเกสรตัวผู้มากกว่า ๑๕ อัน ผลมีลักษณะเป็นรูปไข่ กว้างประมาณ ๐.๖ ซม. ยาวประมาณ ๑ ซม. เป็นผลเกลี้ยง ปลายมนเป็นติ่งคล้ายหนามแหลมอยู่ภายในกลีบเลี้ยงที่ขยายตัวออกเป็นปีก มีปีกยาวรูปใบพาย ๑ คู่ ปลายปีกกว้างและค่อยๆ เรียวสอบมาทางโคนปีก มีเส้นตามยาวที่ปีก ๗ เส้น ส่วนปีกสั้นและมักมีความยาวไม่เกินความยาวของผล

สรรพคุณทางยา
ชันตะเคียนเป็นน้ำมัน(oleoresin) ที่ได้จากต้นตะเคียน โบราณใช้ชันตะเคียนเพื่อทาแผลแก้อักเสบและห้ามเลือด เปลือกต้นมีรสฝาด เมา ใช้ต้มน้ำดื่มเป็นยาฝาดสมาน อมกลั้วคอ แก้เหงือกอักเสบ แก้บิดมูกเลือด แก้ลงแดง