ต้นทำมัง

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์  Litsea Petiolata L took.F. Hook.f.
ชื่อวงศ์  LAURACEAE
ชื่ออื่นๆ  ทำมังยอดขาว แมงดาไม้ แมงดาต้นต้นทำมัง

ต้นทำมัง เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง เป็นต้นไม้ที่มีกลิ่นคล้ายกับกลิ่นแมงดาที่นิยมนำมาทำน้ำพริก มีถิ่นกำเนิดและกระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อนของเอเชีย ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ อเมริกา สำหรับประเทศไทย พบมีการกระจายพันธุ์อยู่บริเวณหุบเขา ริมธาร ป่าพรุ ป่าดงดิบ ที่มีความชุ่มชื้นในทางภาคใต้ แถวจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี และนราธิวาส

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ทำมังเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีทรงพุ่มโปร่งคล้ายพีระมิด เปลือกลำต้นมีสีน้ำตาลอมเทา มีกลิ่นฉุนคล้ายแมงดา ความสูงของลำต้นมีประมาณ 30-44 เมตร มีขนาดความกว้างของทรงพุ่มประมาณ 30-40 ซม. การเจริญเติบโตเป็นไปค่อนข้างช้า

ใบ
จะออกเป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับกันอยู่รอบๆ กิ่ง ใบมีลักษณะกลมมนหรือแหลมคล้ายกับใบขนุน แผ่นใบบางสีเขียวเป็นมัน ใบมีเส้นแขนงประมาณ 4-12 คู่ มองเห็นได้ชัดเจน ขนาดความกว้างของใบมีประมาณ 3-9 ซม. ยาวประมาณ 6-20 ซม. ก้านใบมีลักษณะเรียวและยาวได้ประมาณ 1-2.5 ซม. ใบที่แก่จะมีต่อมน้ำมันกลิ่นฉุนกว่าใบอ่อน

ดอก
ดอกออกเป็นช่อกระจุกขนาดเล็กบริเวณกิ่งแก่ แต่ละช่อจะมีดอกย่อยสีเหลืองอมเขียวอยู่ประมาณ 6-8 ดอก กลีบดอกมีลักษณะคล้ายรูปช้อนสั้นๆ เรียงซ้อนกันอยู่ 2 ชั้นๆ ละ 3 กลีบ เมื่อดอกบานจะมีเส้นผ่านศูนย์กลางดอกประมาณ 0.5-0.8 ซม. ดอกตัวผู้และดอกตัวเมียจะอยู่แยกกันคนละดอก ภายในดอกมีเกสรเพศผู้อยู่ 12 อัน ก้านดอกมีความยาวประมาณ 0.8-1 ซม. ดอกมีกลิ่นหอม จะบานในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม

ผล
ลักษณะผลเป็นรูปไข่สีเขียวเข้ม มีความยาวประมาณ 1 ซม. เมื่อผลแก่จะกลายเป็นสีน้ำตาลแดง มีเมล็ดสีน้ำตาลรูปไข่อยู่ภายในเพียงเมล็ดเดียว มักออกผลในช่วงเดือนเมษายน-มิถุนายน

การขยายพันธุ์
ทำได้โดยการเพาะเมล็ด หรือตอนกิ่ง สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินเกือบทุกชนิดที่ไม่มีน้ำท่วมขัง ให้ผลผลิตได้ตลอดปี

ทำมัง มีเนื้อไม้ที่แข็งจึงนิยมนำมาทำเครื่องใช้ในครัวเรือน เช่น ทำเป็นสาก หรือใช้ในการก่อสร้างทั่วไป เนื่องจากไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องมอด หรือปลวก ส่วนของยอด ใบแก่ ใบเพสลาด ดอก ผล มีรสฝาด ร้อน และขมเล็กน้อย มีกลิ่นฉุนคล้ายแมงดานา ไม่มีส่วนที่เป็นพิษ สามารถนำมาใช้ประกอบในอาหารต่างๆ ได้

สรรพคุณทางยา
ใบสดและเปลือก- มีสรรพคุณช่วยขับลม แก้ท้องอืด ช่วยให้ผายลมในลำไส้ แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้จุกเสียด