ต้นเทียนขาว

By -

เทียนขาวเป็นเครื่องยาที่ได้จากผลแก่แห้งของพืชที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Cuminum cyminum L. ในวงศ์ Umbelliferae มีถิ่นกำเนิดแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เมื่อใช้เป็นเครื่องยาเรียก “เทียนขาว” แต่เมื่อใช้เป็นเครื่องเทศจะเรียกว่า “ยี่หร่า” มีชื่อสามัญว่า “คัมมิน”(Cumin หรือ Cummin)ต้นเทียนขาว

พืชชนิดนี้เป็นพืชขนาดเล็ก อายุปีเดียว ลำต้นตั้งตรง ไม่มีขน สูงประมาณ ๒๐-๓๐ ซม. ใบเป็นใบเดี่ยว ออกสลับกัน ใบที่โคนต้นรูปไข่ เมื่อดูแนวรูปใบโดยรวมยาว ๕-๑๐ ซม. ขอบใบหยักลึกถึงเส้นกลางใบจนเห็นเป็นแฉก ๒-๓ แฉก แต่ละแฉกรูปเส้นเล็กยาว ยาว ๑-๕ ซม. มีก้านใบ ยาว ๑-๒ ซม. โคนก้านใบแผ่เป็นกาบ ดอกเป็นดอกช่อแบบก้านซี่ร่มหลายชั้นหลวมๆ ก้านช่อดอกยาว ๓-๑๐ ซม. ดอกย่อยมีขนาดเล็ก กลีบเลี้ยงมีขนาดเล็กมากหรือไม่มี กลีบดอกมี ๕ กลีบ สีขาวหรือสีชมพู เกสรตัวผู้มี ๕ อัน ติดอยู่กับฐานดอก เรียงสลับกับกลีบดอก เกสรตัวเมียมี ๒ ห้อง รังไข่เป็นชนิดอยู่ต่ำ ผลเป็นผลแห้ง ขนาดกว้าง ๑.๓-๒ มม. ยาว ๔.๕-๖.๗ มม. มีขนเล็กๆ หักง่ายปกคลุม อาจแตกเป็น ๒ ซีก ภายในแต่ละซีกมีเมล็ด ๑ เมล็ด

เทียนขาวหรือยี่หร่ามีน้ำมันระเหยง่าย ที่มีรสเผ็ด ร้อน และขม เรียก “น้ำมันยี่หร่า” (Cumin Oil) อยู่ร้อยละ ๒-๔ น้ำมันยี่หร่านี้มีองค์ประกอบหลักเป็น cuminic aldehyde ร้อยละ ๒๕-๓๕ นอกนั้นยังมี p-cymene, pinene, dipentine, cumene, cuminic alcohol, α-phellandrene และ β-terpeneol

น้ำมันยี่หร่านี้ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องหอม น้ำหอม เครื่องดื่ม และใช้เป็นยาขับลม

โบราณว่าเทียนขาวมีกลิ่นหอม รสเผ็ดร้อน ขม ใช้แก้ลม แก้ดีพิการ ขับเสมหะ แก้นิ่ว ขับระดูขาว ใช้เป็นเครื่องเทศ โดยเฉพาะในแกงกะหรี่และแกงมัสมั่น และยังใช้ปรุงแต่งอาหารคาวหวานต่างๆ หลายอย่าง

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์