ต้นเหียง

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Dipterocarpus obtusifolius Teijsm.ex Miq.
ชื่อพ้อง Dipterocarpus punctulatus Pierre.
ชื่อวงศ์ Dipterocarpaceae
ชื่ออื่นๆ ยางเหียง, สะแบง, ตะแบง, เหียงพลวง, ตาด, ซาด, เหียงโยน, เห่งดอกเหียง

เหียง เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับต้นยางนา พบมีการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าเต็งรัง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
เป็นไม้ผลัดใบ ลำต้นเปลาตรง มีขนาดความสูงประมาณ 8-30 เมตร เปลือกลำต้นมีสีน้ำตาลอมเทา หนา แตกเป็นสะเก็ดและร่องลึก แตกกิ่งก้านสาขาเป็นทรงพุ่มกลมทึบ บริเวณยอดและกิ่งอ่อนมีขนนุ่มปกคลุมอยู่อย่างหนาแน่น เนื้อไม้ภายในเป็นสีน้ำตาลอมแดง

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันตามกิ่งก้านที่ปลายยอด ลักษณะใบเป็นรูปไข่ โคนและปลายใบมน บริเวณโคนใบอาจหยักเว้าแบบตื้นๆ แผ่นใบหนาคล้ายหนังมีสีเขียวเข้ม มีขนปกคลุมอยู่ทั่ว แผ่นใบและขอบใบหยักเป็นคลื่นตามเส้นแขนงใบ มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 10-20 ซม. ยาวประมาณ 13-25 ซม. มีก้านใบยาวประมาณ 3-5 ซม.

ดอก
ออกเป็นช่อกลุ่มตามซอกใบที่ปลายกิ่ง ในแต่ละช่อมีดอกสีชมพูขนาดเล็กประมาณ 3-7 ดอก ก้านช่อดอกยาวประมาณ 2-5 ซม. กลีบดอกเป็นรูปกรวย โคนกลีบเรียงเวียนซ้อนกันจำนวน 5 กลีบ มีกลีบเลี้ยงรูปถ้วยจำนวน 5 กลีบ มีใบประดับเป็นรูปแถบหรือรูปใบหอก กลางดอกมีเกสรตัวผู้มีประมาณ 30 อัน ให้ดอกในช่วงประมาณเดือนพฤศจิกายน-มกราคม ดอกจะร่วยโรยไปหลังจากบานเต็มที่แล้ว

ผล
มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม ผิวผลเรียบเกลี้ยงเป็นมันและแข็ง มีความยาวของผลประมาณ 3 ซม. ผลอ่อนสีเขียวเมื่อแก่เป็นสีน้ำตาล มีปีกยาวรูปขอบขนานที่พัฒนามาจากกลีบเลี้ยงจำนวน 2 ปี ซึ่งมีความกว้างประมาณ 2.5 ซม. ยาวประมาณ 12 ซม. และมีปีกสั้นที่มีความยาวประมาณ 1 ซม. จำนวน 3 ปีก ปีกผลมีสีแดงอมชมพู เมื่อแก่จะกลายเป็นสีน้ำตาล มักติดผลในช่วงประมาณเดือนกุมภาพันธ์-มิถุนายน ภายในผลมีเมล็ดอยู่เพียง 1 เมล็ด

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยการใช้เมล็ด

ประโยชน์
ใบแก่-ใช้ห่ออาหาร หรือนำมาเย็บมุงหลังคาทำเป็นที่อยู่อาศัย หรือคอกเลี้ยงสัตว์ได้
ยางไม้-ใช้ทาเคลือบไม้ ใช้ยาแนวเรือ เครื่องจักสาน หรือทำเป็นขี้ใต้ได้
กลีบดอก-มีรสเปรี้ยวเล็กน้อย นิยมรับประทานเป็นผักสด

สรรพคุณทางยา
เปลือกต้น-ใช้ต้มน้ำดื่มแก้อาการท้องเสีย
ใบ-ใช้ต้มน้ำผสมเกลือทำเป็นยาอมแก้อาการปวดฟัน ทำให้ฟันแข็งแรง ใช้เป็นยาคุมกำเนิด
ยาง-ใช้เป็นยาสมานแผล แก้อาการอักเสบ ช่วยขับเสมหะ ขับปัสสาวะ แก้อาการตกขาว และรักษาแผลในระบบทางเดินปัสสาวะ ใช้เป็นยาคุมกำเนิด