ต้นไส้กรอกแอฟริกา

By -

ชื่อสามัญ Sausage tree, Cucumber tree
ชื่อวิทยาศาสตร์ Kigelia africana (Lam.) Benth.
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Kigelia pinnata (Jacq.) DC.)
ชื่อวงศ์ BIGNONIACEAE
ชื่ออื่นๆ ไส้กรอก, ต้นไส้กรอก, มะขามยักษ์, หางแกละต้นไส้กรอกแอฟริกา

ต้นไส้กรอกแอฟริกา เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบที่จัดเป็นพืชในวงศ์เดียวกันกับแคด่างหรือปีบ มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนของทวีปแอฟริกา เซเนกัลและนามิเบีย สำหรับประเทศไทยมีปลูกกันบ้างในบางพื้นที่

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ต้นไส้กรอกแอฟริกา เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ เปลือกลำต้นเรียบ มีสีเทาหรือสีน้ำตาลอมดำ เนื้อไม้ภายในมีสีเหลืองหรือสีน้ำตาล มีความสูงของลำต้นประมาณ 18-20 เมตร เปลือกลำต้นจะแตกเป็นสะเก็ดเมื่อมีอายุมากขึ้น

ใบ
เป็นใบประกอบแบบขนนก ออกบริเวณปลายก้าน มีใบย่อยรูปไข่หรือรูปทรงรีประมาณ 3-5 คู่ ส่วนปลายก้านจะเป็นใบเดี่ยว แผ่นใบเรียบมีสีเขียวเป็นมัน โคนใบและปลายใบแหลม ขอบใบเป็นคลื่นเล็กน้อย

ดอก
ออกดอกเป็นช่อ ในแต่ละช่อจะประกอบไปด้วยดอกย่อยรูประฆังมากมาย มีทั้งชนิดที่ดอกเป็นสีแดง สีเหลือง และสีส้ม โคนกลีบเชื่อมติดกัน ส่วนปลายแยกออกจากกัน มีเกสรอยู่บริเวณกลางดอก

ผล
มีลักษณะคล้ายกับไส้กรอกขนาดใหญ่ ขนาดผลกว้างประมาณ 12 ซม. ยาวประมาณ 80 ซม. เปลือกผลแข็ง มีสีน้ำตาลคล้ายเปลือกมะขาม ก้านผลยาว แขวนผลให้ห้อยลงมา มักออกดอกและติดผลในช่วงเดือนธันวาคม-มิถุนายน ภายในผลมีเมล็ดขนาดเล็กสีน้ำตาลเป็นจำนวนมากมาย

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยการเพาะเมล็ด ก่อนเพาะให้แช่เมล็ดในน้ำนาน 12-24 ชม. เพื่อให้งอกได้ดี ต่อจากนั้นให้นำไปหยอดในหลุมลึกประมาณ 1 นิ้ว กลบให้มิดชิด วางในที่มีแสงแดดรำไร ให้น้ำปริมาณที่พอเหมาะไม่แฉะจนเกินไป หลังจากเพาะเมล็ดไปประมาณ 10 สัปดาห์ ต้นอ่อนก็จะเริ่มงอกออกมา

ประโยชน์ที่นำมาใช้

ลำต้น-นำมาขุดทำเป็นเรือแคนนู

เนื้อไม้-สามารถนำมาทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ได้

ใบ-นำมาตากแห้งใช้เป็นอาหารสัตว์ได้

ผล-ใช้เป็นอาหารของช้าง ยีราฟ และลิงบาบูน หรือนำไปหมักเป็นเครื่องดื่มคล้ายเบียร์ ส่วนผลแห้งที่เอาเนื้อออกแล้วสามารถนำมาทำเป็นขวดน้ำได้ เนื่องจากผลจะไม่เน่า ชาวตองกานิยมนำผลมาสกัดทำเป็นครีมทาบำรุงผิวและยารักษาโรค

เนื่องจากผลของไส้กรอกแอฟริกามีขนาดใหญ่ และมีน้ำหนักมาก หากต้องการปลูกไว้เป็นไม้ประดับ ควรปลูกในที่โล่งแจ้งซึ่งมีพื้นที่ปลูกมากพอสมควร เมื่อพืชชนิดนี้ติดผลก็ไม่ควรเข้าไปอยู่ใต้ร่มเงาของมัน เนื่องจากอาจเกิดอันตรายจากผลที่ตกลงมาได้

สรรพคุณทางยา
ผล-ใช้เป็นยาบำรุงสมรรถภาพทางเพศสำหรับผู้ชาย ใช้รักษาโรครูมาติก ซิฟิลิศ โรคเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร ระบบเลือด ระบบกล้ามเนื้อ ระบบประสาท แก้พิษงู

หมายเหตุ
ควรนำผลไปตากแห้ง อบ หรือหมัก ก่อนนำไปใช้ เนื่องจากในผลสดมีฤทธิ์เป็นยาระบายอย่างแรง หากนำไปใช้ทันทีอาจทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายได้