น้อยโหน่ง

By -

ชื่อสามัญ Custard Apple หรือ Bull’s Heart, Bullock’S-Heart, Ox-Heart, Wild-Sweetsop

ชื่อวิทยาศาสตร์ Annona reticulata L.

จัดอยู่ในวงศ์กระดังงา ANNONACEAEน้อยโหน่ง

ชื่อท้องถิ่นอื่นๆ  มะดาก (แพร่ เพชรบุรี), เร็งนา (กาญจนบุรี), หนอนลาว (อุบลราชธานี), หมากอ้อ (แม่ฮ่องสอน), มะโหน่ง มะเนียงแฮ้ง (ภาคเหนือ), น้อยหนัง (ภาคใต้) น้อยโหน่ง(ภาคกลาง) เป็นต้น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ถิ่นกำเนิดของน้อยโหน่งมาจากอเมริกากลาง และเชื่อกันว่าในสมัยอยุธยา ได้มีการนำเข้ามาในประเทศไทย แต่ปัจจุบัน สามารถพบได้ทั่วไป ทั้งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้, ไต้หวัน, อินเดีย, ออสเตรเลีย และแอฟริกาตะวันตก ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด ปลูกได้ในดินทั่วไป

ลำต้น
น้อยโหน่งจัดเป็นพรรณไม้พุ่มยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ลำต้นสูง ประมาณ 5-8 เมตร เมื่อต้นแก่เปลือกต้นจะเป็นสีเทา กิ่งก้านแตกกระจายรอบๆ ต้น

ใบ
เป็นใบเดี่ยวขนาดใหญ่ เป็นรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก หรือเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับจากลำต้น ใบมีสีเขียวสด โคนใบแหลม ก้านใบสั้น ใบมีกลิ่นเฉพาะตัว

ดอก
น้อยโหน่งจะออกดอกแบบเดี่ยวๆ หรือออกกระจุกเป็นช่อตามกิ่งแก่และกิ่งขนาดเล็กประมาณ 2-3 ดอก มีกลีบดอก 6 กลีบ เรียงเป็น 2 ชั้นๆ ละ 3 กลีบ ดอกชั้นนอกมีสีเขียวค่อนข้างหนา ชั้นในจะเป็นสีเหลืองและบางกว่าดอกชั้นนอก กลิ่นของดอกจะหอมแบบเอียนๆ

ผล
ผลของน้อยโหน่ง เป็นผลชนิดกลุ่ม รวมกันเป็นผลเดียว รูปผลกลมหรือรูปหัวใจ ผิวเปลือกเหนียว บางเรียบ ไม่โปนออกมาตามเปลือกเหมือนน้อยหน่า เมื่อผลยังดิบอยู่เปลือกจะสีเขียวอ่อน ปนแดงเรื่อๆ แต่เมื่อสุกจะเป็นสีแดงอมน้ำตาลเข้ม เนื้อข้างในผลมีสีขาวและหนา

เมล็ด
ภายในผลมีเมล็ดอยู่เป็นจำนวนมาก มีสีน้ำตาลแก่ เปลือกแข็ง

ประโยชน์ที่ได้จากน้อยโหน่ง
ผลสดที่สุกแล้ว ใช้รับประทาน มีรสหวานมัน มีวิตามินและคุณค่าทางอาหารสูง ทั้งผลดิบและใบสด ยังสามารถใช้ต้มเอาน้ำมาทำเป็นสีดำ หรือสีน้ำเงิน ใช้ย้อมผ้าให้สวยงาม และติดทนนานอีกด้วย

สรรพคุณทางยาและสมุนไพร
ผลดิบ ใช้รับประทานแก้ท้องร่วง แก้อาการบิด ช่วยขับพยาธิในร่างกาย แก้โรคซาง แก้ลมจุกเสียด

ใบ ใช้ตำนำมาพอกแก้อาการฟกบวม หรือนำใบมาคั้นเอาน้ำใช้เป็นยาฆ่าเหาได้ หรือใช้ฆ่าพยาธิผิวหนัง

ต้นและเปลือก ใช้เป็นยาห้ามเลือดและช่วยสมานแผล แก้บิดท้องเสีย

เมล็ด ใช้เป็นยาสมานแผล ช่วยฆ่าพยาธิที่ผิวหนัง กลาก เกลื้อน เรื้อน หิด คุดทะราด และสามารถนำไปทำเป็นยาฆ่าแมลง หรือยาพิษอย่างแรงได้

ราก แก้เหงือกบวม รักษาโรคเรื้อน

และเนื่องจากผลน้อยโหน่งมีกลิ่นฉุน จึงนิยมรับประทานกันน้อย