ปลามีประโยชน์และโทษอย่างไร

By -

ปลาที่มีพิษและทำอันตรายต่อมนุษย์มีด้วยกันหลายชนิด ตัวอย่างเช่น ปลาปักเป้า หากไม่ได้เอาต่อมพิษออกแล้วบริโภคเข้าไปก็จะทำให้เกิดอันตรายขึ้นได้ ผู้ที่ได้ชื่อว่าสามารถรับประทานเนื้อปลาปักเป้าโดยไม่เกิดพิษคือชาวญี่ปุ่น ปลาที่กินเมล็ดกระเบาเข้าไป หากนำมารับประทานก็อาจทำให้เกิดพิษจากเมล็ดกระเบา มีอันตรายถึงตายได้ หรืออาจได้รับอันตรายจากปลาล่าเหยื่อหลายชนิดได้เมื่อว่ายน้ำอยู่ในทะเล ตัวอย่างเช่น ปลาฉลามขาว ปลาฉลามเสือ แต่ฉลามก็ไม่ได้เป็นอันตรายต่อมนุษย์ทุกชนิดไป ฉลามเกือบทุกชนิดสามารถนำมาทำอาหารได้ โดยเฉพาะครีบที่รู้จักกันในนามของ หูฉลาม และทางการแพทย์ก็มีความหวังใหม่ที่จะใช้สาร squalamine จากปลาฉลามเพื่อรักษากามโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ส่วนคุณค่าของปลาทางด้านวิทยาศาสตร์ ได้มีการสนับสนุนการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับปลาในทุกด้านจากหลายประเทศ ทั้งทางด้านธรรมชาติวิทยา นิเวศวิทยา พฤติกรรมศาสตร์ พันธุกรรม สิ่งแวดล้อม สารเคมีที่ปลอมปนในน้ำปลาหลายชนิดมีความไวต่อสารนี้มาก เพื่อวัดความเป็นพิษจากสิ่งแวดล้อมในน้ำ เราจึงใช้ปลามาเป็นตัวทดสอบ ก่อนที่มลพิษจะเกิดกับมนุษย์ก็จะได้มีการป้องกันไว้ก่อน

ปลาเป็นสินค้าบริโภคที่มีการซื้อขาย เพาะเลี้ยง แปรรูป ฯลฯ เนื่องจากเป็นอาหารโปรตีนที่จำเป็นต่อมนุษย์ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับปลาทั้งเล็กและใหญ่จึงเกิดขึ้นมากมาย เช่น อุตสาหกรรมการประมง อุตสาหกรรมห้องเย็น องค์การสะพานปลา โรงงานปลากระป๋อง โรงงานน้ำปลา การทำปลาร้า ปลาเจ่า ปลาทอด ทอดมัน ลูกชิ้น ปลารมควัน เป็นต้น และยังส่งผลให้เกิดอุตสาหกรรมอื่นที่เกี่ยวเนื่องกันมาอีก เช่น ธุรกิจการต่อเรือหาปลา เรือประมงขนาดใหญ่ ธุรกิจการทำอาหารปลา ยารักษาโรคปลา การขายอุปกรณ์และเครื่องมือในการจับและเลี้ยงปลา ธุรกิจรับจัดและดูแลตู้ปลา จำหน่ายพันธุ์ปลาสวยงาม ตู้ปลาและบ่อปลาแบบต่างๆ อุปกรณ์ที่ใช้ประดับในตู้ปลา ฯลฯ

ปลาบางชนิดจะกินแมลงและตัวอ่อนที่เป็นศัตรูของมนุษย์เป็นอาหาร ซึ่งเป็นการได้รับประโยชน์ทางอ้อม เช่น ปลาหางนกยูง มันจะกินลูกน้ำที่เป็นตัวอ่อนของยุงเป็นอาหาร ก็จะเป็นการตัดวงจรชีวิตของยุงไม่ให้เติบโตมากัดมนุษย์ ส่วนวัชพืชที่ขึ้นในน้ำ ก็มักจะทำให้แหล่งน้ำตื้นเขิน ขัดขวางการสัญจรไปมาของมนุษย์ ในแหล่งน้ำที่มีวัชพืชหนาแน่นประเทศสหรัฐอเมริกาในหลายๆ รัฐ นิยมปล่อยปลาเฉาและปลากินพืชลงไปเพื่อให้กินวัชพืชหรือหญ้าที่ขึ้นในน้ำนั้น

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ