ปลามีความสำคัญต่อประชาการโลกอย่างไร

By -

ความสำคัญและคุณค่ามากมายหลายอย่างของปลาที่มีต่อมวลมนุษย์ ในยามที่เนื้อสัตว์บกขาดแคลน หรือมีราคาแพงเกินไป ปลาจะเป็นอาหารโปรตีนที่สามารถทดแทนโปรตีนจากเนื้อสัตว์บกได้ เนื่องจากปลาที่จับได้จากแหล่งธรรมชาติและจากฟาร์มในแต่ละปี มีไม่เพียงพอสำหรับประชากรโลก ในบางประเทศต้องมีการสั่งปลาเข้าเพื่อบริโภคด้วย

เมื่อราวปี พ.ศ. 2538-2540 ชาวโลกพากันหวาดวิตกกับข่าวใหญ่ที่เกี่ยวกับเชื้อวัวบ้า ซึ่งหากรับประทานเนื้อสัตว์บกพวกเนื้อวัว เนื้อแกะ หรือแม้แต่การกินยา การใช้เครื่องสำอางที่สกัดจากเนื้อเยื่อสมอง เครื่องใน หรือตัวอ่อนที่มีเชื้อดังกล่าวก็สามารถติดเชื้อจนทำให้เกิดโรคสมองอักเสบได้ ต้นตอของแหล่งเชื้อไวรัสวัวบ้านี้ คือประเทศอังกฤษ ซึ่งจำเป็นต้องฆ่าวัวและแกะนับล้านตัวที่สงสัยว่าจะติดโรคนี้ จากข่าวดังกล่าวนี้จึงทำให้ผู้คนหันไปบริโภคเนื้อหมู และเนื้อไก่แทน บางรายก็หันไปรับประทานปลาแทนเพราะไม่กล้าเสี่ยงกินเนื้อสัตว์บก อีกข่าวหนึ่งเมื่อปี พ.ศ. 2539 ที่เกี่ยวกับเชื้อแอนแทรกซ์ที่พบจากวัวย่านประเวศและอ่อนนุช ทำให้ชาวไทยป่วยด้วยโรคนี้หลายราย กิจการที่ทำเกี่ยวกับเนื้อวัวไม่มีใครกล้าบริโภค จึงต้องหันไปประกอบอาชีพอื่นแทน ผู้คนก็หันไปรับประทานเนื้อปลาและสัตว์อื่นแทนเช่นกัน และในปี พ.ศ. 2540 ได้พบเชื้อไวรัสนกที่มีอันตรายร้ายแรงในฮ่องกง เนื่องจากไก่ที่ส่งมากจากประเทศจีนมีเชื้อนี้อยู่ ทำให้ต้องฆ่าไก่จำนวนนับแสนตัว และหันไปสั่งอาหารประเภทเนื้อสุกรและเนื้อปลาเพื่อเป็นการทดแทนเพิ่มขึ้น และมีคำแนะนำจากแพทย์เกี่ยวกับผู้สูงอายุและผู้ที่มีปัญหาเรื่องการย่อยว่า ควรรับประทานโปรตีนจากเนื้อปลาแทนเนื้อสัตว์ เพราะสามารถย่อยได้ง่ายกว่า

ในสมัยโบราณราคาของปลาหลายชนิดจะถูกกว่าเนื้อสัตว์บกมาก แหล่งอาหารโปรตีนอันดับแรกของคนจนหรือผู้มีรายได้น้อยก็คือปลา ในราวปี พ.ศ. 2510-2515 ราคาปลาทูตัวละประมาณ 50 สตางค์เท่นั้น แบบที่นึ่งแล้วก็ราคาเข่งละ 1-2 บาท ในขณะที่ราคาเนื้อหมูกิโลกรัมละ 25-30 บาท แต่ราคาปลาทูในปัจจุบันแพงกว่าราคาเนื้อหมูมาก ผู้มีรายได้น้อยจึงหันไปรับประทานปลาลังแทน เพราะเข้าใจว่าเป็นปลาทูตัวผู้ ส่วนปลาชนิดอื่นอีกหลายชนิดที่มีราคาแพง เช่น ปลาบึก ปลาเก๋า ปลาช่อน ปลาบู่ ชนิดที่มีราคาถูกก็อย่างเช่น ปลานิล ปลาตะเพียน ปลาทราย นอกจากคุณค่าทางอาหารแล้ว ปลายังมีคุณค่าต่อนักธรรมชาติวิทยา นักกีฬาตกปลา ผู้ที่รักปลาและเลี้ยงปลาเป็นงานอดิเรก ปลาจึงยังคงมีบทบาทต่อเศรษฐกิจของหลายๆ ชาติในทุกวันนี้

กีฬาตกปลา
ปลาที่มีกำลังแรง เป็นนักล่าที่ดุร้ายในการจู่โจมเหยื่อมีอยู่หลายชนิด แต่สำหรับนักกีฬาตกปลาแล้วมันกลับเป็นเหยื่อเบ็ดที่น่าท้าทายอย่างหนึ่ง ปลาเหล่านี้ เช่น

ปลาตาเหลือก(Atlantic tarpon) ความยาวของบางตัวอาจมีถึง 2.4 เมตร มีน้ำหนักถึง 154 กิโลกรัม ปลาชนิดนี้จะดุร้ายและดิ้นรุนแรงมากเมื่อติดเบ็ด นักกีฬาตกปลาต้องมีศิลปะในการผ่อนหรือดึงเบ็ด เพื่อไม่ให้ปลาทำเอ็นเบ็ดขาดและหลุดหนีไป

ปลากระโทงแทงดำ(Black marlin) เป็นปลาขนาดใหญ่ล่าเหยื่ออีกชนิดหนึ่ง มีความยาว 4.6 เมตร น้ำหนักตัวประมาณ 450 กิโลกรัม

ปลาทูน่าครีบสีน้ำเงิน(Blue-fin tuna) เป็นปลาขนาดใหญ่อีกชนิดหนึ่งที่อาศัยอยู่ในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน มีน้ำหนักประมาณ 450 กิโลกรัม ในแต่ละปีจะมีการแข่งขันของนักกีฬาตกปลา ว่าใครสามารถตกปลาชนิดนี้ได้ตัวใหญ่ที่สุด

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ