ปลาที่อยู่ใน Suborder Gobioidei

By -

1. Family Eleotridae (Eleotrididae) (sleepers, gudgeons) อยู่ในวงศ์ของปลาบู่ เป็นปลาขนาดกลาง มีลำตัวที่กลมหรือแบนข้างเล็กน้อย ไม่มีอวัยวะดูดเกาะที่ครีบท้อง มีครีบหลัง 2 อัน หรือมีอันเดียวแต่แยกเป็น 2 ตอนก็ได้ มีความโดยเฉลี่ยประมาณ 25-28 เซนติเมตร แต่บางชนิดมีความยาวถึง 60 เซนติเมตร เช่น Dormitator maculatus สมาชิกในวงศ์นี้มีอยู่ประมาณ 35 สกุล 150 สปีชีส์ ได้แก่

-ปลาบู่เกล็ดแข็ง (flat headed gudgeon) Butis butis
-ปลาบู่จาก (sleeper) Eleotris fusca
-ปลาบู่ Paragobiodon echinocephalus
-ปลาบู่ฟันเลื่อย (saw-toothed gudgeon) Prionobutis koilomatodon
-ปลาช่อนน้ำเค็ม บู่หัวมัน Ophiocara perocephala
-ปลาบู่เอื้อย บู่ลาว บู่ทราย บู่ดำ Oxyeleotris siamensis
-ปลาบู่จาก บู่ทราย (marble goby, sleeper) O. mamoratus

2. Family gobiidae (gobies) อยู่ในวงศ์ของปลาบู่ บู่ทะเล บู่เกล็ดแข็ง บู่ทอง ฯลฯ มีลำตัวค่อนข้างกลมเสียเป็นส่วนใหญ่ มีครีบท้องเชื่อมติดกันและเจริญได้ดี มีหน้าที่เป็นอวัยวะเกาะดูด มีครีบหลัง 2 อัน อันหน้ามีก้านครีบแข็ง 2-8 อัน อาจมีหรือไม่มีเกล็ดก็ได้ บางสปีชีส์ตรงหัวจะมีหนวดที่เด่นอยู่ ปลาบู่บางชนิดจะอยู่กับสัตว์อื่นๆ เช่น ฟองน้ำ กุ้ง ปลาดาว เช่น ปลาบู่ในสกุล Gobiosoma จะคอยกินปรสิตที่เกาะตามตัวของปลาอื่น การอาศัยอยู่ตามหาดทรายที่ชื้นแฉะของปลาบู่หลายชนิดจะอยู่ได้หลายวัน ปลาจุมพรวด(mudskippers) ในสกุล Boleophthalmus, Periophthalmus และ Periophthalmodon มีตาอยู่เหนือส่วนหัว มีก้านตาสั้นๆ ที่สามารถยกให้ตั้งขึ้นได้เพื่อปรับตัวให้มองในอากาศ จึงสามารถเคลื่อนไหวได้รวดเร็วบนหาดทราย ปกติปลาบู่ชายเลน เช่น Gillichthys mirabilis จะอยู่ในน้ำ แต่มันจะโผล่ขึ้นมาสูดอากาศและแลกเปลี่ยนก๊าซเหนือน้ำเมื่อปริมาณออกซิเจนในน้ำลดลง ปลาบู่บางชนิดมีการเลี้ยงดูลูกอ่อน และมีหลายชนิดที่เป็นกระเทย

ปลาบู่จัดเป็นปลาที่มีขนาดเล็กไปจนถึงขนาดปานกลาง ความยาวของตัวที่ใหญ่ที่สุดมีประมาณ 50 เซนติเมตร ส่วนความยาวของชนิดเล็กมีเพียง 10 เซนติเมตร ปลาบู่แคระ Trimmatom nanus เป็นปลาทะเลที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก ความยาวมาตรฐานของตัวเมียที่โตเต็มวัยแล้วมีเพียง 8-10 มิลลิเมตรเท่านั้น ส่วนปลาบู่ที่มีความยาวกว่าเพียงเล็กน้อยเท่านั้นคือในสกุล Eviota และ Mistichthys และปลาบู่แคระน้ำจืดก็เป็นปลาที่มีขนาดเล็กที่สุดเช่นกัน ซึ่งพบได้ที่ ฟิลิปปินส์ มีอยู่ 2 สปีชีส์คือ Mistichthys luzonensis และ Pandaka pygmaea ความยาวมาตรฐานของตัวเมียที่โตเต็มวัยมีเพียง 10-11 มิลลิเมตรเท่านั้น ในวงศ์นี้มีปลาอยู่ทั้งหมด 212 สกุล 1,875 สปีชีส์ โดยรวมปลาเขือ ปลาจุมพรวด(Periophthalmidae) และปลาตีน (Taenioididae) มารวมอยู่ในวงศ์นี้ด้วย เช่น

-ปลาบู่น้ำตาล (brown goby) Bathygobius fuscus
-ปลาบู่ขาว บู่ทะเล บู่หัวโต บู่ตะกั่ว Acentrogobius spp.
-ปลาบู่ทอง บู่ทราย บู่หิน Glossogobius giuris
-ปลาเขือ parapocryptes macrolepes
-ปลาเขือ (mudskipper, pointed tailed goby) Pseudopocryptes lanceolatus
-ปลาเขือ กัว Taenioides cirratus
-ปลาพรวด (burrowing goby) Trypauchen raha
-ปลาเขือ จุมพรวด (mudskipper) Boleophthalmus bardarus
-ปลากะจัง ตีน (mudskipper, jumping goby) Periophthalmodon schlosseri

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ