ผักเสี้ยนผี

By -

เป็นพืชที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Cleome viscosa L. จัดอยู่ในวงศ์ Cleomaceae(เดิม Capparidaceae) พบขึ้นทั่วไปตามไร่ร้างสองข้างทางนาข้าว ชอบดินทราย ขึ้นได้ทั้งในสภาพอากาศแห้งและชื้น บางทีพบตามชายฝั่งหรือตามทุ่งหญ้าผักเสี้ยนผี

ผักเสี้ยนผีเป็นพืชขนาดเล็ก อายุปีเดียว สูงราว ๑ เมตร แตกกิ่งก้านสาขา มีขนสีออกเหลือง มีเมือกเหนียว และมีกลิ่นเหม็น ใบเป็นใบประกอบแบบนิ้วมือ มีใบย่อย ๓-๕ ใบ ก้านใบยาว ๐.๕-๖ ซม. ใบย่อยรูปขอบขนาน โคนใบแหลม ปลายใบแหลมหรือมน เนื้อใบบาง นุ่ม ใบกลางมีขนาดกว้าง ๐.๕-๒ ซม. ยาว ๑.๕-๕ ซม. ก้านใบย่อยสั้นมาก ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบที่หลุดร่วงไป ดอกย่อยจะบานตอนเช้า แล้วจะโรยไปในตอนเย็น ดอกย่อยมีกลีบเลี้ยงรูปขอบขนาน ปลายทู่หรือแหลม กว้าง ๐.๕-๓ มม. ยาว ๒.๕-๘ มม. กลีบดอกสีเหลือง บาง เกลี้ยง กว้าง ๑.๒-๕ มม. ยาว ๔-๑๒ มม. โคนแคบหรือเป็นก้าน ปลายกลม เกสรตัวผู้มี ๘-๓๐ อัน เกลี้ยง ก้านชูเกสรยาว ๓-๗ มม. อับเรณูรูปขอบขนานแคบ รับไข่ไม่มีก้าน ที่ปลายมีจะงอยแหลม มีขนเล็กน้อย ผลรูปขอบขนาน กว้าง ๒-๔.๕ มม. ยาว ๑.๕-๑๐ ซม. โคนแหลม ปลายมีจะงอยแหลม เมล็ดมีขนาดเล็ก สีน้ำตาลแดง ผิวย่น ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางราว ๑.๒ มม.

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่ารากผักเสี้ยนผีมีรสร้อนขม แก้โรคผอมแห้งในสตรี แก้วัณโรค

ส่วนอื่นๆ ของพืชนี้มีใช้ประโยชน์ทางยาดังนี้

ทั้งต้น มีรสร้อนขม มีสรรพคุณขับหนองในร่างกาย ทำให้หนองแห้ง ใช้ภายในเป็นยาแก้ฝีในปอด แก้โรคไขข้ออักเสบ ขับพยาธิในลำไส้ ใช้ภายนอกแก้หูอักเสบ ใช้เตรียมเป็นยาชงแก้โรคผิวหนัง ทำให้อยากอาหาร บรรเทาอาการจุกเสียด แก้โรคบิด ใช้ล้างแผลเรื้อรัง สูดดมไอที่ต้มพืชนี้ทั้งต้นแก้ปวดหัว

ใบ มีรสร้อนขม แก้ปัสสาวะพิการ บดกับเกลือทาถูแก้ปวดหลัง พอกแก้ปวดหัว ดอกรสร้อนขม เป็นยาฆ่าเชื้อโรค ฆ่าพยาธิ

รากและเมล็ด มีรสร้อนขม ใช้เป็นยากระตุ้นหัวใจ แก้โรคเลือดออกตามไรฟัน

ใบและเมล็ด ใช้เป็นยาขับน้ำเหลืองเสีย

เมล็ดผักเสี้ยนผี ตำให้ละเอียด ใช้เป็นยาทาถูนวดให้ร้อนแดง เพื่อให้เลือดไปเลี้ยงได้ดีขึ้น

ผักเสี้ยนผีทั้ง ๕ ต้มน้ำดื่มเป็นยาแก้ท้องเสีย แก้ปวดท้อง แก้ลม เจริญไฟธาตุ แก้ไข้ แก้ปัสสาวะพิการ แก้พิษไข้ ขับหนองฝี

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์