พฤติกรรมก้าวร้าวและการพักผ่อนของปลา

By -

พฤติกรรมก้าวร้าว(aggressive behavior)
ปลาบางชนิดมีพฤติกรรมก้าวร้าวที่เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ปลาตัวผู้หลายชนิดที่ดูแลลูกอ่อน เวลาวางไข่ทั้งตัวผู้และตัวเมียของปลากัด ปลาออสการ์จะก้าวร้าวมาก เมื่อมีศัตรูเข้าไปใกล้รังของมันก็จะถูกไล่กัด อาการที่แสดงว่าก้าวร้าว เช่น การกางแผ่นปิดเหงือกและครีบ การจ้องด้วยสายตาที่ดุร้าย การหมุนทิศทางการว่ายน้ำไปยังศัตรู และเมื่อศัตรูเข้ามาใกล้รังของมัน มันก็จะจู่โจมเข้าใส่ทันที การดุร้ายของปลาหลายชนิดจะมีเฉพาะในช่วงผสมพันธุ์เท่านั้น แต่ในปลาอีกหลายชนิดการก้าวร้าวก็เป็นคุณสมบัติประจำสปีชีส์ของมันไปเลย เช่น ปลากัดไทยตัวผู้ ที่มีนิสัยดุร้าย ชอบไล่กัดอยู่ตลอดเวลา

ปลาบางชนิดมีพฤติกรรมก้าวร้าวก็เพื่อที่จะประกาศถิ่นที่อยู่อาศัย หรือปกป้องแหล่งอาหารของตัวเอง เช่น ในลำธารจะมีการต่อสู้อย่างดุร้ายของพวกลูกปลาเทราต์ และลูกปลาแซลมอน เพื่อป้องกันแหล่งที่อยู่และอาหารของมัน ตามดงปะการังก็มักมีปลาใหญ่ไล่กัดปลาที่เล็กกว่าไม่ให้เข้ามาในเขตที่ตนจับจอง แต่ชัยชนะมักเป็นของผู้ที่มาจับจองก่อนถ้าปลาสองตัวนั้นมีขนาดเท่ากัน เช่น ปลาที่มีนิสัยก้าวร้าวชอบไล่กัด อย่างปลาเทราต์น้ำตาลของอเมริกาเหนือ ที่อาศัยอยู่ในลำธารเดียวกันกับปลาบรูคเทราต์ที่อ่อนแอกว่า โดยปลาเทราต์สามารถไล่ต้อนปลาบรูคเทราต์ให้ออกจากที่หลบซ่อนแล้วตกมาเป็นอาหารของมันได้

การพักผ่อน(resting)
ปลาไม่มีหนังตาที่ปิดได้เหมือนมนุษย์ จึงคิดกันว่าปลาอาจจะไม่มีการนอนหลับ แต่ในความเป็นจริงปลาก็มีการสงวนพลังงานด้วยการพักผ่อนเช่นกัน นักวิชาการได้ศึกษาปลาบริเวณทะเลสาบมินเนโซตาในตอนกลางคืน และพบว่าปลาที่ว่องไวในตอนกลางวัน จะแยกย้ายจากฝูงในตอนกลางคืนเพื่อพักผ่อนนอนหลับที่บริเวณก้นน้ำในแหล่งน้ำตื้น เช่น ฝูงปลาที่เคยว่ายว่องไวในตอนกลางวันอย่างปลาซิว ตอนกลางคืนจะแยกกันหลบพักผ่อนอยู่ตามก้นน้ำ กระแสน้ำจะทำให้ตัวมันเคลื่อนไปมา ปลาที่มีสีสวยสดในตอนกลางวัน อย่างปลาแบส และเพิร์ช จะปรับสีตามลำตัวให้ซีดลง แล้วหลบซ่อนอยู่ตามซอกไม้ใต้น้ำเพื่อพักผ่อนในตอนกลางคืน และในขณะที่พักผ่อนตอนกลางคืนของซันฟิช จะมีการรวมฝูงกันอย่างหลวมๆ ว่ายน้ำและหมุนตัวอย่างช้าๆ

ในตอนกลางวัน ปลาที่มีสีสวยสดตามดงปะการัง จะปรับตัวให้มีสีซีดลงอย่างมาก และพักผ่อนอยู่ตามซอกหินต่างๆ ที่เงียบสงัด แม้จะใช้ไฟส่องแต่มันก็ยังหลับอย่างเป็นสุข และจับตัวมันได้อย่างง่ายดาย การสร้างเมือกใสที่ทำหน้าคล้ายมุ้งและผ้าห่มมาห่อหุ้มตัวของปลานกแก้ว ในยามที่มันนอนหลับ ทำให้การไล่จับของปลาไหลมอร์เลย์ที่ออกหากินตอนกลางคืนทำได้ยากขึ้น ส่วนพวกปลาที่ออกหากินตอนกลางคืนจะพักผ่อนอยู่ตามซอกหินในตอนกลางวัน เช่น ปลาข้าวเม่าน้ำลึก แต่แม้ในยามพักผ่อนปลาหลายชนิดก็ยังคงต้องว่ายน้ำต่อไป เพราะต้องหายใจในขณะที่ว่ายน้ำ เช่น ฉลาม ทูน่า หรือในขณะที่พักผ่อนของปลาหลังเขียว ก็ยังคงต้องว่ายน้ำไปอย่างช้าๆ และรวมกันเป็นฝูงแบบหลวมๆ

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ