มะกอกขน

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Canarium littorale Blume
ชื่อวงศ์ BURSERACEAE
ชื่ออื่นๆ เสียดมด, กือลามานี, เลื่อมเขา, เสียดมอดมะกอกขน

มะกอกขน เป็นไม้ยืนต้นที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันต้นมะแฟน มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบภูมิภาคอินโดจีน สำหรับในประเทศไทยพบมีการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าดิบชื้นทางภาคใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 50-200 เมตร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีลักษณะเปลาตรง เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาล หรืออาจแตกเป็นสะเก็ด เปลือกชั้นในเป็นสีชมพูหรือสีน้ำตาลแดง มีพูพอนที่บริเวณโคนต้นได้บ้างในบางครั้ง มีขนาดความสูงของลำต้นประมาณ 10-30 เมตร แตกกิ่งก้านสาขามากมาย

ใบ
เป็นใบประกอบแบบขนนกที่ประกอบด้วยใบย่อยประมาณ 2-6 คู่ ส่วนปลายก้านจะเป็นใบเดี่ยวๆ ลักษณะใบย่อยเป็นรูปขอบขนานแกมใบหอก หรือรูปไข่ แผ่นใบเรียบมีสีเขียวเป็นมัน โคนใบสอบมน ปลายใบเป็นติ่งแหลม ขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย ด้านล่างของใบมีขนอ่อนสั้นๆ ปกคลุมอยู่อย่างหนาแน่น ขนาดความกว้างของใบมีประมาณ 1-9 ซม. ยาวประมาณ 3-27 ซม. มีหูใบที่หลุดร่วงได้ง่ายขนาดประมาณ 1.5 ซม. ติดอยู่ที่โคนก้านใบ

ดอก
ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง เป็นช่อแบบแยกแขนง ในแต่ละช่อประกอบไปด้วยดอกย่อยสีเหลืองอ่อนขนาดเล็กจำนวนมาก กลีบดอกเป็นรูปทรงรี มีความยาวประมาณ 8-9 มม. ลักษณะกลีบเลี้ยงเหมือนกับกลีบดอก มีความยาวประมาณ 1 ซม. ก้านดอกหนาและสั้น มีดอกเพศผู้และดอกเพศเมียจะอยู่ต่างช่อกัน เริ่มให้ดอกในช่วงประมาณเดือนพฤศจิกายน–เมษายน

ผล
มีลักษณะเป็นไข่กลับถึงรูปรี ผิวผลเรียบสีเขียวมีขนอ่อนปกคลุม มีขนาดความกว้างของผลประมาณ 1.5-3 ซม. ยาวประมาณ 4-7 ซม. เริ่มให้ผลในช่วงประมาณเดือนพฤษภาคม–กันยายน

เมล็ด
มีลักษณะเป็นรูปทรงรี มีสันเป็นเหลี่ยม 3 สัน ผิวเมล็ดเรียบเกลี้ยง เปลือกเมล็ดแข็ง ในแต่ละผลจะมีเมล็ดอยู่เพียง 1 เมล็ด

ประโยชน์
ไม้มะกอกขนเป็นไม้เนื้ออ่อน สามารถนำมาทำเป็นเครื่องมือเครื่องใช้หรือเฟอร์นิเจอร์ได้

สรรพคุณทางยา
ชันที่ได้จากไม้มะกอกขน สามารถนำมาปรุงเป็นยาแก้คันได้