มะขามแป

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Archidendron clypearia (Jack) I.C. Nielsen
ชื่อวงศ์ FABACEAE (LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE)
ชื่อเรียกอื่น มะกล่ำตาช้าง กาสะท้อน ไคร้ยอง เล็บมืน คางฮุงหลวง ถ่อนภู เลน หัสกึน เหมือดหยวก นมวา ยมวา แดงเลื่อม เบงเหลื่อม เงินวา เณรหวา ลักเคย ลักเกลือ นนทรี แซกอง ปะแซกองมะขามแป

มะขามแป เป็นไม้ยืนต้นทรงพุ่มที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับถั่ว มีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศอินเดีย จีนตอนใต้ อินโดจีน มาเลเซีย และอินโดนีเซีย มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าพรุหรือป่าชนิดอื่น ซึ่งมีความสูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 1,700 เมตร สามารถพบได้ทั่วทุกภาคในประเทศไทย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กที่แตกกิ่งก้านสาขาเป็นทรงพุ่มกว้าง เปลือกลำต้นแตกเป็นสะเก็ดมีสีน้ำตาลอมดำ เปลือกภายในมีสีชมพู มีขนาดความสูงของลำต้นประมาณ 10-15 เมตร กิ่งอ่อนมีลักษณะเป็นเหลี่ยม

ใบ
เป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับกันอยู่สองข้างก้านย่อยภายในช่อ ก้านใบรวมมีความยาวประมาณ 15-30 ซม. ประกอบด้วยใบย่อยรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนประมาณ 5-10 คู่ ใบย่อยมีความกว้างประมาณ 2-4 ซม. ยาวประมาณ 2-6 ซม. แผ่นใบเรียบมีสีเขียวเข้ม ขอบใบเรียบ โคนและปลายใบแหลม ด้านล่างของใบที่แก่แล้วจะปกคลุมไปด้วยขนสั้นๆ สีน้ำตาล

ดอก
ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง เป็นช่อแบบแยกแขนงขนาดใหญ่ มีความยาวของช่อประมาณ 30-50 ซม. ในแต่ละช่อประกอบไปด้วยดอกย่อยสีขาวขนาดเล็กจำนวนมาก เริ่มให้ดอกในช่วงประมาณเดือนมิถุนายน-กันยายน

ผล
มีลักษณะเป็นฝักแบนๆ สีส้มอมแดงและบิดโค้ง ขนาดฝักมีความกว้างประมาณ 0.5-1 ซม. ยาวประมาณ 10-20 ซม. เมื่อฝักแก่จะแตกออกเป็น 2 แฉก ภายในมีเมล็ดสีดำรูปรีอยู่ประมาณ 4-5 เมล็ด เริ่มติดผลในช่วงประมาณเดือนสิงหาคม-มกราคม

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด

ประโยชน์
เนื้อไม้เหมาะสำหรับใช้ทำเป็นไม้ฟืน

สรรพคุณทางยา
ใบ-ใช้ต้มน้ำดื่มเป็นยาบำรุงร่างกาย บำรุงโลหิต