มะคังแดง

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Gardenia erythroclada Kurz
ชื่อวงศ์ RUBIACEAE
ชื่อเรียกอื่น จงก่าขาว, จิ้งก่าขาว, ชันยอด, มะคัง, ตุมกาแดง, มะคังป่า, มุยแดง,
ลุมพุกแดง โรกแดงมะคังแดง

มะคังแดง เป็นไม้ยืนต้นที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับต้นเข็ม มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้น และป่าเต็งรัง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 800 เมตร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดกลาง มีความสูงของลำต้นประมาณ 6-12 เมตร เปลือกลำต้นมีสีน้ำตาลลอกออกเป็นแผ่นบางๆ บริเวณกิ่งก้านมีสีน้ำตาลแดง ที่ปลายกิ่งสีจะยิ่งเข้มชัดขึ้นและมีขนสั้นๆ ปกคลุม บริเวณโคนต้นและกิ่งก้านจะมีหนามแหลมๆ เปลือกชั้นในเป็นสีขาว เนื้อไม้ภายในเป็นสีครีม

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกันที่ปลายยอด ลักษณะใบเป็นรูปไข่กลับหรือรูปวงรี แผ่นใบสีเขียวมีขนอ่อนปกคลุม ขอบใบเรียบ ปลายใบมน โคนใบสอบ มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 8-15 ซม. ยาวประมาณ 15-22 ซม. มีหูใบเป็นรูปสามเหลี่ยมสามารถหลุดร่วงได้ง่าย

ดอก
ออกเป็นช่อตามซอกใบใกล้ปลายกิ่งเป็นช่อสั้นๆ ในแต่ละช่อจะประกอบด้วยดอกย่อยสีเขียวอ่อน มีกลีบดอกรูปทรงกลมจำนวน 5 กลีบ โคนกลีบเชื่อมติดกัน มีเกสรเพศผู้เป็นเส้นสีเหลืองติดอยู่ระหว่างกลีบดอก บริเวณช่อดอกมีขนอ่อนสีขาวปกคลุมอยู่ทั่ว

ผล
มีลักษณะเป็นรูปทรงกลมรี เปลือกผลสีเขียวสดมีสันนูนตามแนวยาวของผลประมาณ 6 สัน เปลือกผลหนา มีกลีบเลี้ยงติดแน่นบริเวณปลายผล ภายในผลมีเมล็ดขนาดเล็กอยู่เป็นจำนวนมาก

การขยายพันธุ์
ทำได้ด้วยการใช้เมล็ด

สรรพคุณทางยา
ราก-ใช้เป็นยาแก้ไข้ ช่วยให้ระบายท้อง

ต้น-ใช้ต้มน้ำดื่มช่วยให้เลือดลมเดินสะดวก หรือต้มกับตัวยาชนิดอื่นเพื่อแก้อาการไตพิการ แก้ปวดท้อง ช่วยขับพิษในน้ำเหลืองและโลหิต และใช้ตำพอกแผลสดเพื่อห้ามเลือดได้ด้วย