มะพลับเจ้าคุณ

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Diospyros winitii Fletcher
ชื่อวงศ์ Ebenaceae
ชื่ออื่นๆ หำฟานมะพลับเจ้าคุณ

มะพลับเจ้าคุณ เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก ที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับมะพลับทั่วไป มีเขตการกระจายพันธุ์อยู่ตามป่าดิบแล้งทางภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 200-1,000 เมตร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
มีเปลือกลำต้นสีน้ำตาล ไม่ค่อยเรียบนัก มีขนาดความสูงของลำต้นประมาณ 5-10 เมตร บริเวณกิ่งอ่อน ใบอ่อน และช่อดอกจะถูกปกคลุมไปด้วยขนสีน้ำตาลแดงอย่างหนาแน่น

ใบ
ออกเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกันตามกิ่งก้านที่ปลายยอด ลักษณะใบเป็นรูปไข่ รูปทรงรี รูปใบหอก หรือรูปขอบขนาน แผ่นใบเรียบค่อนข้างหนา มีสีเขียวเข้ม โคนใบสอบมน ปลายใบเรียวแหลม ขอบใบเรียบ บริเวณเส้นกลางใบและเส้นแขนงใบด้านล่าง มีขนสีน้ำตาลแดงปกคลุมอยู่อย่างหนาแน่น มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 2-6 ซม. ยาวประมาณ 6-15 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 0.3-1 ซม.

ดอก
ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียจะแยกกันอยู่คนละต้น โดยที่ดอกเพศผู้จะออกรวมกันเป็นช่อขนาดเล็กตามซอกใบ มีกลีบดอกรูปคนโทจำนวน 4 กลีบ และมีกลีบรองดอกรูประฆังจำนวน 4 กลีบ มีเกสรเพศผู้จำนวนมากอยู่กลางดอก ก้านดอกยาวประมาณ 0.1-0.3 ซม. ส่วนดอกเพศเมียจะออกเป็นดอกเดี่ยวๆ ลักษณะดอกเพศเมียจะคล้ายกับดอกเพศผู้ แต่จะมีขนาดที่ใหญ่กว่าเล็กน้อย เริ่มให้ดอกในช่วงประมาณเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน

ผล
มีลักษณะเป็นทรงกลมแป้น ผิวผลเรียบ ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อสุกจะเป็นสีส้มอมแดง บริเวณขั้วผลจะมีกลีบเลี้ยงติดทนแน่น ขนาดผลที่โตเต็มที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-2.5 ซม. ก้านผลยาวประมาณ 0.3–0.5 ซม. ผลเริ่มแก่ในช่วงประมาณเดือนมีนาคม–พฤษภาคม ภายในผลมีเมล็ดทรงกลมอยู่หลายเมล็ด

การปลูก
ขุดตากดินในบริเวณที่ต้องการปลูกไว้ประมาณ 5-7 วัน ขุดหลุมปลูกให้มีความกว้างและยาวประมาณ 1 เมตร ใช้ฟางข้าว หญ้าแห้ง หรือปุ๋ยใบไม้รองก้นหลุม นำดินที่ขุดขึ้นมาผสมปุ๋ยคอกใส่ลงในหลุมให้สูงประมาณ 15 ซม. นำต้นมะพลับลงปลูก ใส่ดินผสมส่วนที่เหลือลงไป ใช้ฟางข้าวหรือหญ้าแห้งปิดทับบริเวณโคนต้นเพื่อรักษาความชื้นในดิน รดน้ำตามพอชุ่ม 2 เวลา เช้า-เย็น ป้องกันศัตรูพืชด้วยการปลูกต้นดาวเรืองหรือกะเพรารอบโคนต้น เนื่องจากแมลงศัตรูพืชบางชนิดจะไม่ชอบกลิ่นของพืชทั้งสองชนิดนี้ ซึ่งนอกจากจะให้ความสวยงามแล้ว ในส่วนของกะเพราและดาวเรืองยังสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในด้านอื่นๆ ได้อีกมากมาย

ประโยชน์และสรรพคุณทางยาของมะพลับเจ้าคุณ
-สามารถปลูกเป็นไม้ประดับบริเวณสวนในบ้านได้ เนื่องจากมีทรงลำต้นที่สวยงามสง่า ไม่ดูรกจนเกินไป

-สารสกัดจากลำต้นของมะพลับเจ้าคุณด้วยแอลกอฮอล์ 50% จะได้สารที่ออกฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ ช่วยต้านเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคในช่องปาก ช่วยป้องกันเชื้อที่เป็นสาเหตุของโรคอหิวาตกโรค เชื้อไวรัสโรคเริม มีฤทธิ์ในการฆ่าเซลล์มะเร็งของตับในระดับปานกลาง