มะแว้ง

By -

รากมะแว้งเครือ

เป็นรากของต้นมะแว้งเครือ มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Solanum trilobatum L. จัดอยู่ในวงศ์ Solanaceaeมะแว้งเครือ

ต้นมะแว้งเครือเป็นไม้เถา เถา ใบ และก้านดอกมีหนาม ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกัน รูปไข่หรือรูปรี ขนาดกว้าง ๑.๕-๕ ซม. ยาว ๑.๕-๗.๕ ซม. โคนใบป้าน กว้าง ปลายใบมน ขอบใบหยักเว้ามนๆ หรือเป็นแฉกมนๆ ไม่สม่ำเสมอกัน เนื้อใบบาง เกลี้ยง สีเขียวอ่อนทั้งสองด้าน ก้านใบยาว ๒-๑๕ มม. เกลี้ยงหรือมีหนาม ดอกออกเป็นช่อสั้นๆ ตามซอกใบ หรือที่ปลายกิ่ง มีดอกย่อย ๒-๘ ดอก ก้านดอกยาว ๑.๕-๔ ซม. เกลี้ยงหรือมีหนาม ดอกย่อยสีม่วง กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมกัน ปลายแยกเป็น ๕ กลีบ ด้านนอกเกลี้ยงหรือมีขนประปราย ด้านในเกลี้ยง กลีบดอกโคนเชื่อมกัน ปลายแยกเป็น ๕ กลีบ เมื่อบานเต็มที่วัดขนาดผ่าศูนย์กลางได้ราว ๓ ซม. เกสรตัวผู้มี ๕ อัน มีอับเรณูสีเหลือง ผลกลม วัดขนาดผ่าศูนย์กลางได้ราว ๑ ซม. สีเขียว เมื่อสุกสีแดง มีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าผลมะแว้งเครือมีรสขม ขื่น เปรี้ยว ใช้สดตำผสมเกลือเล็กน้อย อมหรือจิบแก้ไอ แก้เจ็บคอ ขับเสมอหะ ปรุงเป็นยาแก้ไอ ยาขับปัสสาวะ ยาเจริญอาหาร และยาแก้เบาหวาน ส่วนรากมะแว้งเครือ มีรสขม ขื่น เปรี้ยว แก้ไข้สันนิบาต แก้น้ำลายเหนียว แก้ไอ กัดและขับเสมหะ ขับลม และขับปัสสาวะ

ผลมะแว้งต้น
เป็นผลที่แก่จัดของต้นมะแว้งต้น ที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Solanum sanitwongsei Craib จัดอยู่ในวงศ์ Solanaceae

ต้นมะแว้งต้นเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง ๑-๑.๕๐ เมตร ไม่มีหนาม ลำต้นมีขนนุ่ม ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกัน รูปไข่หรือรูปขอบขนาน ขนาดกว้าง ๔-๑๐ ซม. ยาว ๖-๑๒ ซม. โคนใบป้านกว้าง ปลายใบมน ขอบใบหยักเว้ามนๆ หรือเป็นแฉกมนๆ ไม่สม่ำเสมอกัน ผิวใบมีขนนุ่มทั้งสองด้าน ดอกออกเป็นช่อสั้นๆ ตามซอกใบ หรือที่ปลายกิ่ง มีดอก ๒-๘ ดอก ก้านดอกยาว ๑.๕-๔ ซม. เกลี้ยงหรือมีขน ดอกสีม่วง กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมกัน ปลายแยกเป็น ๕ กลีบ ด้านนอกเกลี้ยงหรือมีขนประปราย ด้านในเกลี้ยง กลีบดอกโคนเชื่อมกัน ปลายแยกเป็น ๕ กลีบ เมื่อบานเต็มที่วัดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางได้ราว ๓ ซม. เกสรตัวผู้มี ๕ อัน มีอับเรณูสีเหลือง ผลกลม วัดขนาดผ่าศูนย์กลางได้ราว ๑ ซม. สีเขียว เมื่อสุกสีแดง มีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าผลมะแว้งต้นมีรสขม ขื่นเปรี้ยว มีสรรพคุณเป็นยาแก้ไอ ขับเสมหะ แก้ไข้ แก้เสมหะพิการ ขับปัสสาวะ ลดน้ำตาลในเลือดได้เล็กน้อย เป็นยาเจริญอาหารและยาบำรุงน้ำดี ส่วนรากมะแว้งต้นมีรสขม ขื่น เปรี้ยว แก้ไข้สันนิบาต แก้น้ำลายเหนียว แก้ไอ กัดเสมหะ ขับลมและแก้คัน

รากมะแว้งต้น
เป็นรากของต้นมะแว้งต้น มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Solanum trilobatum L. จัดอยู่ในวงศ์ Solanaceae

ใบมะแว้งทั้ง ๒
คือ ใบมะแว้งเครือและใบมะแว้งต้น
ใบมะแว้งเครือเป็นใบเพสลาดของต้นมะแว้งเครือ มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Solanum trilobatum L. จัดอยู่ในวงศ์ Solanaceae

ส่วนใบมะแว้งต้นเป็นใบเพสลาดของต้นมะแว้งต้น มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Solanum sanitwongsei Craib ในวงศ์ Solanaceae

ผลมะแว้งทั้ง ๒
คือ ผลมะแว้งเครือและผลมะแว้งต้น

ผลมะแว้งเครือเป็นผลที่แก่จัดของต้นมะแว้งเครือ (Solanum trilobatum L.) ส่วนผลมะแว้งต้นเป็นที่แก่จัดของต้นมะแว้งต้น(Solanum sanitwongsei Craib) จัดอยู่ในวงศ์ Solanaceae

รากมะแว้งทั้ง ๒
คือ รากมะแว้งเครือและรากมะแว้งต้น
รากมะแว้งเครือเป็นรากของต้นมะแว้งเครือ(Solanum trilobatum L.) ส่วนรากมะแว้งต้นเป็นรากของต้นมะแว้งต้น(Solanum sanitwongsei Craib) ในวงศ์ Solanaceae

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์