มะไฟกา:ผลไม้ป่าใกล้สูญพันธุ์

By -

ชื่อสามัญ Chinese Lantern Tree
ชื่อวิทยาศาสตร์ Baccaurea scortechinii Hook.f.
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Baccaurea parviflora Muell. Arg.
ชื่อวงศ์ EUPHORBIACEAE, PHYLLANTHACEAE
ชื่ออื่นๆ มะไฟเต่า ส้มไฟป่า ส้มไฟดิน มะไฟกาแดง มะไฟแดงมะไฟกา

มะไฟกา เป็นไม้ยืนต้นที่มีอายุอยู่ได้นานหลายปี จัดเป็นพืชในสกุลเดียวกันกับมะไฟ ละไม ลังแข และจำปูลิ่ง เป็นต้น พบแหล่งกระจายพันธุ์อยู่ในป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้น ในบริเวณที่ราบเชิงเขา ที่ลาดชัน หรือริมลำธารทางภาคใต้ของประเทศไทย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ลักษณะเปลือกลำต้นของมะไฟกามีสีเทาอมน้ำตาล และแตกเป็นสะเก็ดเล็กๆ บางๆ มีความสูงของลำต้นประมาณ 6-10 เมตร

ใบ
ลักษณะใบเป็นรูปไข่กลับแกมรูปขอบขนาน โคนใบสอบเว้า ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบเรียบสีเขียว ขนาดความกว้างของใบมีประมาณ 5-7 ซม. ยาวประมาณ 10-16 ซม. ออกเป็นใบเดี่ยวบริเวณปลายกิ่ง เรียงกันอยู่แบบตรงกันข้ามเป็นกลุ่ม ระหว่างโคนใบกับก้านใบจะมีลักษณะของข้อต่อที่บวมพอง

ดอก
ออกดอกเป็นช่อบริเวณลำต้นและปลายกิ่ง ไม่มีกลีบดอก ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียจะแยกอยู่คนละต้น ดอกเพศเมียมีขนาดใหญ่กว่าดอกเพศผู้ ดอกตัวผู้มีกลีบเลี้ยง 4-5 กลีบ มีขนสีขาวปกคลุม ช่อดอกเพศผู้ยาวประมาณ 10-12 ซม. มีเกสรเพศเมีย 3 อัน แยกออกเป็น 2 แฉก มีรังไข่ที่ปกคลุมไปด้วยขนอ่อนนุ่มจำนวน 3 ห้อง ตั้งอยู่เหนือฐานรองดอก

ผล
ลักษณะผลมะไฟกามีรูปร่างกลม หรือกลมรี ผลที่โตเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-3 ซม. เมื่อผลยังอ่อนจะมีสีเขียวเข้ม และจะกลายเป็นสีแดงอมม่วงเมื่อสุก มีเปลือกผลค่อนข้างหนาและเหนียว มีเนื้อภายในผลสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนๆ ที่ห่อหุ้มเมล็ดอยู่ โดยแยกกันอยู่ประมาณ 2-3 กลีบ มีรสหวานอมเปรี้ยว สามารถติดดอกออกผลได้ตลอดทั้งปี หากมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม

เมล็ด
ภายในเนื้อเยื่อของผลในแต่ละกลีบ จะมีเมล็ดสีน้ำตาลอ่อนรูปร่างกลมแบนอยู่กลีบละ 1 เมล็ด ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเมล็ดมีอยู่ประมาณ 1 ซม.

การขยายพันธุ์
โดยการใช้เมล็ด

ประโยชน์
ผลอ่อน-ใช้รับประทานเป็นผักสด มีรสเปรี้ยวและฝาดเล็กน้อย

ผลสุก-มีรสหวานอมเปรี้ยว มีปริมาณวิตามินซีสูง ใช้รับประทานเป็นผลไม้ และมีสรรพคุณในการช่วยขับเสมหะ ช่วยรักษาอาการอาหารไม่ย่อย ท้องอืดท้องเฟ้อ

ราก-ใช้ต้มน้ำดื่ม เพื่อช่วยบำรุงร่างกาย แก้ไอ แก้ปวดท้อง รักษาโรคกระเพาะอาหาร แก้อาการอาหารไม่ย่อย อาหารเป็นพิษ แก้อาการท้องเสีย ช่วยลดอาการอักเสบ ดับพิษร้อน แก้วัณโรค แก้พิษตานซาง แก้อาการของโรคเริม และฝี

ยอดและใบอ่อน-ใช้ปรุงอาหารประเภทต่างๆ