รกฟ้า

By -

มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Terminalia alata Heyne ex Roth. จัดอยู่ในวงศ์ Combretaceae บางถิ่นเรียก กอง(พายัพ สงขลา) เชือก(สุโขทัย) เซียก เซือก(อีสาน) ฮกฟ้า(พายัพ)ต้นรกฟ้า

ต้นรกฟ้าเป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ สูง ๒๐-๓๐ เมตร ขนาดโคนวัดรอบวงได้ราว ๑๕๐-๒๐๐ ซม. เปลือกนอกขรุขระ สีเทาดำ มีรอยแตกลึก กิ่ง ใบอ่อน และช่อดอกมีขนนุ่ม สีสนิมเหล็ก เมื่อแก่เกลี้ยง ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงตรงกันข้าม หรือเกือบตรงกันข้าม ใบตอนบนๆ มักเรียงสลับกัน รูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่ กว้าง ๕-๑๐ ซม. ยาว ๑๐-๑๕ ซม. ปลายใบแหลมหรือเกือบแหลม โคนใบมนหรือเบี้ยว เนื้อใบหนาคล้ายแผ่นหนัง มักมีต่อม ๑ คู่ อยู่ที่ผิวใบด้านล่างตรงเส้นกลางใบใกล้โคนใบ ก้านใบยาว ๑-๒ ซม. เกลี้ยง ดอกออกเป็นช่อเล็กๆ ตามซอกใบหรือที่ปลายยอด ยาว ๖-๑๔ ซม. ดอกย่อยมีขนาดเล็ก กลีบเลี้ยงมีโคนเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็นกลีบรูปสามเหลี่ยม ๕ กลีบ เกสรตัวผู้มี ๑๐ อัน รังไข่มี ๑ ช่อง ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก แข็ง กว้าง ๒.๕-๕ ซม. ยาว ๔-๖ ซม. มีปีกเป็นครีบหนาเป็นมัน ๕ ปีก ปีกกว้างกว่าตัวผล มีเส้นแนวนอนจากแกนกลางไปยังขอบปีกจำนวนมาก มีเมล็ด ๑ เมล็ด

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าเปลือกรกฟ้ามีรสฝาดเฝื่อน ต้มน้ำดื่มเป็นยาแก้ท้องร่วง แก้อาเจียน ขับปัสสาวะ บำรุงหัวใจ ล้างบาดแผล ทาแผลห้ามเลือด ส่วนรากว่ามีรสเฝื่อน เป็นยาขับเสมหะ
ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์