สรรพคุณของข้าวฟ่าง

By -

ข้าวฟ่าง หรือ ที่ชาวบ้านจังหวัดสุราษฏร์ธานีบางพื้นที่เรียกว่า ฟ่างหางหมา เป็นพืชที่ปลูกเพื่อใช้เมล็ดเป็นอาหารคนและนก ต้นเป็นหญ้าอาหารสัตว์ ข้าวฟ่างมีประโยชน์และสรรพคุณหลายอย่างที่ใช้เป็นยารักษาโรคได้

ลักษณะของข้าวฟ่าง

ข้าวฟ่าง

เป็นไม้ล้มลุก จำพวกหญ้า อายุปีเดียว ลำต้นกลม ตั้งตรงหรือทอดนอนเล็กน้อย ตอน โคนขึ้นเป็นกอ สูง 100-150 ซม.

ใบออกเรียงสลับ แผ่นใบเรียวยาว ค่อนข้างกว้าง กว้าง 2-2.5 ซม. ยาว 35-50 ซม. ปลายแหลม.โคนป้าน ขอบใบจักละเอียด เนื้อในค่อนข้างหยาบ เสันกลางใบ ชัดเจน กาบใบยาว 10-15 ซม. มีขนตามขอบ ลิ้นใบที่อยู่ระหว่างรอยต่อด้านในของกาบใบและ แผ่นใบเป็นแผ่นสัน ๆ และปลายเป็นขน

ดอก ออกเป็นช่อที่ปลายยอด มีขนาด’ใหญ่ รูปภายนอก ทรงกระบอก กว้าง 2-4 ซม. ยาว 20-30 ซม. ช่อดอกย่อยเกิดบนแขนงช่อสั้น ๆ รอบแกนกลางช่อดอก ช่อดอกย่อยค่อนข้างกลม ยาวประมาณ 2 มม. สีเหลือง กาบที่รองรับช่อดอกย่อย 2 อันยาว ไม่เท่ากัน อันล่างยาว 1/2 อันบนยาว 3/4 ของความยาวช่อดอกย่อย ช่อดอกย่อยมีดอกย่อย 2 ดอก ดอกล่างเป็นดอกไม่มีเพศหรือดอกเพศผู้ ดอกบนเป็นดอกสมบูรณ์เพศ อยู่ภายในกาบ 2 อัน กาบล่าง (lemma) รูปคล้ายเรือ สีเหลืองฟาง เนื้อบาง กาบบน (palea) บางกว่า เกสรเพศผู้ม 3 อัน อับเรณูสิเหลือง เกสรเพศเมียปลายแยกเป็น 2 แฉก สีขาว

ผลมีขนาดเล็ก ค่อนข้างกลม ยาว ประมาณ 1 มม. อยู่ภายในกาบทั้งสอง โดยที่ต่อมากาบล่างมีสีนํ้าตาลอมแดงและเกิดรอยหยัก ตามขวาง ส่วนกาบบนมีสีเหลือง

สรรพคุณของข้าวฟ่าง

- นำต้นข้าวฟ่างมาต้มกับน้ำใช้ดื่มเป็นยาระบาย ขับปัสสาวะ

- เมล็ดข้าวฟ่างเป็นอาหารของคนและสัตว์ สามารถนำมาทำเป็นข้าวมอลต์ได้ดี ใช้ทางยาเป็นยาเย็น ขับปัสสาวะ ยาฝาดสมานสำหรับแก้ท้องเสีย น้ำต้มเมล็ดทุบกินเป็นยาลดไข้ ตำพอกแก้ปวด rheumatism และ ระงับอาการปวดระหว่างการคลอดบุตร

ในเมล็ดข้าวฟ่างประกอบด้วยแป้งเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนี้มีนํ้าตาล โปรตีน ไขมัน toxic glucoside และ enzyme amylase