สรรพคุณของต้นบุนนาค

By -

ต้นบุนนาค (ทั่วไป) เป็นที่รู้จักกันในชื่ออื่น ๆ ดังนี้ ก๊าก่อ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) กํ้าก่อ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) ปะนาคอ (มลายู-ปัตตานี) สารภีดอย (เชียงใหม่) ต้นบุนนาคพบมากในป่าดิบชื้นทางภาคเหนือและภาคใต้ สูงจากระดับนํ้าทะเล 20-700 ม.

ลักษณะของต้นบุนนาค

ต้นบุนนาค

ไม้ต้น สูง 15-25 ม. ทรงพุ่มเป็นรูปเจดีย์ตํ่า ๆ มีพูพอนเล็กน้อยตามโคนต้น เปลือกสีนํ้าตาลปนเทาและปนแดง มีรอยแตกตื้น ๆ ภายในเปลือกมียางสีขาว ใบอ่อน สีชมพูอม เหลืองห้อยเป็นพู่

ใบ เดี่ยว ออกตรงข้าม รูปขอบขนานแคบ หรือ รูปหอก กว้าง 1.5-3.5 ซม. ยาว 5-15 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบลอบ ขอบใบเรียบ ด้านบนสีเขียวเข้ม ด้านล่างมีคราบสีขาวนวล ก้านใบเล็ก ยาว 4-7 มม.

ดอก ออกตามง่ามใบ ออกเดี่ยว ๆ หรือ เป็นกระจุก ๆ ละ 2-3 ดอก สีขาว หรือ เหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม บานเต็มที่กว้าง 7-10 ซม. กลีบเลี้ยงมี 4 กลีบ รูปช้อน งอเป็นกระพุ้ง กลีบดอก 4 กลีบ รูปไข่กลับ ปลายกลีบบานและหยักเว้าเข้า โคนกลีบลอบ เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ลีเหลือง อับเรณูสีส้ม รังไข่มี 2 ช่อง ก้านเกสรเพศเมียยาว ผล รูปไข่ ปลายโค้งแหลม กว้าง ประมาณ 2 ซม. ยาว 3.5 ซม. มีกลีบเลี้ยง 4 กลีบติดอยู่และขยายโตขึ้นเป็นกาบหุ้มผล ผลสินํ้า ตาลเข้ม แข็งมาก

เมล็ดแบน มี 1-2 เมล็ด

สรรพคุณที่สำคัญของต้นบุนนาค

-  ต้น เปลือกให้ยางมาก เป็นยาฝาดสมาน มีกลิ่นหอมเล็กน้อย ต้ม รวมกับขิงกินเป็นยาขับเหงื่อ

- ใบ ตำเป็นยาพอกโดยรวมกับนํ้านมและน้ำมันมะพร้าวใช้สุมหัวแก้ไข้หวัดอย่างแรง

- ดอก แห้งมีกลิ่นหอมมาก ใช้เข้าเครื่องยาเป็นยาฝาด สมาน บำรุงธาตุ แก้ไอ ขับเสมหะ หรือ บดให้เป็นผงผสมกับเนยเหลว เป็นยาพอกแก้ริดสีดวงทวาร

- ผล กินเป็นยากระตุ้นการทำงานของร่างกาย แก้นํ้าเหลืองเสีย และแก้ทางเดินปัสสาวะ อักเสบ

- เมล็ด ให้นํ้ามันเป็นยาทาถูนวดแก้ rheumatism ทาแก้บาดแผลเล็ก ๆ น้อย ๆ แก้ผื่น คันและแก้หิด

** กรดที่พบในนํ้ามันจะมีพิษต่อหัวใจ **