หญ้าดอกลาย

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Swertia angustifolia Ham. ex D.Don
ชื่อวงศ์ Gentianaceae
ชื่ออื่นๆ ผักหอมโคก หญ้าดีควาย หญ้าดีแฟน หูกระต่ายหญ้าดอกลาย

หญ้าดอกลาย เป็นพืชล้มลุกประเภทวัชพืช เป็นพรรณไม้ป่าที่ค่อนข้างหายาก เจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีความชื้นสูง ต้องการแสงแดดแบบเต็มวัน หรือเป็นพื้นที่ที่อยู่เหนือระดับน้ำทะเลประมาณ 1,700-2,000 เมตร มีการกระจายพันธุ์อยู่ในประเทศอินเดีย พม่า และภูมิภาคอินโดจีน ส่วนในประเทศไทยพบได้มากตามทุ่งหญ้า ป่าโปร่ง หรือป่าสนทางภาคเหนือและภาคอีสาน

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
หญ้าดอกลาย มีลำต้นขนาดเล็ก เป็นรูปสี่เหลี่ยม ผิวลำต้นมีขนอ่อนๆ ปกคลุม จับแล้วรู้สึกสากๆ มือ แตกกิ่งก้านสาขามากมาย ความสูงของลำต้นมีประมาณ 30-60 ซม.

ใบ
มีลักษณะเป็นรูปทรงรี สอบแคบ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ มีสีเขียว มีความยาวของใบประมาณ 2.5-3 ซม. ออกเป็นใบเดี่ยวๆ เรียงสลับเป็นคู่แบบตรงข้ามกัน

ดอก
ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ แต่จะรวมกันเป็นช่อที่บริเวณปลายกิ่ง ในแต่ละช่ออาจมีจำนวนดอกมากหรือน้อยไม่เท่ากัน กลีบดอกมีสีขาวและมีแถบสีม่วงตามความยาวของกลีบดอกหรือบางชนิดอาจมีลักษณะเป็นจุดประสีม่วง กลีบดอกและกลีบรองดอกมีจำนวน 5 กลีบ บริเวณโคนกลีบดอกจะมีลักษณะเป็นต่อมเล็กๆ มีเกสรเพศผู้จำนวน 4 อัน มักผลิดอกประมาณช่วงเดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์

ผล
มีลักษณะเป็นผลแห้ง เมื่อแก่แล้วจะแตกออก ภายในผลมีเมล็ดขนาดเล็กอยู่ประมาณ 4-5 เมล็ด

การขยายพันธุ์
ใช้เมล็ดในการขยายพันธุ์ไปตามธรรมชาติ สามารถเจริญเติบโตได้เร็วในสภาพดินทั่วไป ต้องการน้ำในขนาดปานกลาง ต้องการแสงแดดตลอดทั้งวัน

ประโยชน์ทางยา
ส่วนของลำต้นใช้ทำเป็นยาดองเพื่อบำรุงกำลัง