ปลากระดูกแข็งและพวกอะแคนโธเดียนส์

By -

พวกปลากระดูกแข็ง มีตำราหลายเล่มเรียกว่า Osteichthyes โดยรวมพวกซีลาแคนธ์ที่มีครีบเป็นพู และปลามีปอดเอาไว้ด้วย แต่ปลากระดูกแข็งที่เนลสันแบ่ง จะมีอยู่ 3 คลาส คือ Acanthodii, Sarcopterygii, actinopterygii โดยใช้วิวัฒนาการพื้นฐาน ลักษณะและจำนวนของโอโตลิธ(otolyth) ฯลฯ และในเกรดนี้ยังรวมสัตว์สี่เท้าเอาไว้ด้วย

ในกลุ่มนี้เมื่อรวมสัตว์สี่เท้าไว้ด้วยแล้วจะมีสมาชิกอยู่ประมาณ 47,239 สปีชีส์ แต่เป็นปลาถึง 45 ออเดอร์ 435 วงศ์ 4,079 สกุล และ 23,689 สปีชีส์

Class Acanthodii(พวกอะแคนโธเดียนส์)
ในคลาสนี้ สมาชิกของปลาได้สูญพันธุ์ไปหมดแล้ว มีลักษณะที่สำคัญคือ กระดูกเหงือกมีอยู่ 5 คู่ มีโนโตคอร์ด มีเกล็ด ระหว่างครีบหลัง ครีบหู ครีบท้อง หรือครีบก้นของหลายชนิด จะมีเงี่ยงแข็งหลายอันยื่นออกมา พบตั้งแต่ยุคไซลูเรียนถึงยุคเพอเมียน

ส่วนใหญ่พวกอะแคนโธเดียนส์จะมีตาโต ปากจะอยู่ปลายจะงอยปากหรือค่อนต่ำลงมาทางด้านล่าง สามารถพบได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำทะเล เป็นปลาล่าเหยื่อที่หากินบริเวณผิวน้ำถึงระดับกลางน้ำ Acanthodes เป็นปลาที่มีขากรรไกรแท้พวกแรกที่โบราณที่สุด พบตั้งแต่ยุค มิสซิสซิปเปียนจนถึงยุคเพอเมียน ความยาวของบางตัวมีถึง 2.5 เมตร ปลาตัวนี้นักวิชาการหลายท่านจัดไว้เป็นพวก พลาโคเดิร์ม ที่อยู่กึ่งกลางระหว่าง Chondrichthyes กับ Osteichthyes

ในออเดอร์ Climatiiformes เป็นปลาโบราณที่มีครีบหางสองอัน ทางด้านท้องจะมีหนามหรือเงี่ยงหลายอัน พบในกลางยุคไซลูเรียนถึงยุคเพนซิลวาเนียน มีอยู่ด้วยกันหลายสกุล เช่น Climatius, Nostolepis, Culmacanthus

ในออเดอร์ Acanthodiiformes เป็นปลาโบราณที่มีครีบหางอันเดียว พบตั้งแต่ต้นยุคดีโวเนียนถึงต้นยุคเพอเมียน มีอยู่หลายสกุล เช่น Acanthodes, Acanthodopsis, Cheilacanthus

ในออเดอร์ Ischnacanthiformes เป็นปลาโบราณที่มีครีบหลังสองอัน พบตั้งแต่ปลายยุคไซลูเรียนจนถึงยุคเพนซิลวาเนียน ได้แก่ Atopacanthus, Ischnacanthus, Xylacanthus

ที่มา: จากหนังสือเรื่อง มีนวิทยา
เรียบเรียงโดย: สุภาพร สุกสีเหลือง
ภาควิชาชีววิทยา
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ