เทียนดำ

By -

เทียนดำเป็นเมล็ดของพืชที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Nigella sativa L. ในวงศ์ Ranunculaceae ฝรั่งเรียก “Black Cumin” เป็นพืชพื้นเมืองของประเทศซีเรียและประเทศเลบานอนเทียนดำ

พืชที่ให้เทียนดำนี้เป็นพืชขนาดเล็กอายุปีเดียว ลำต้นตั้งตรง มีขน สูงราว ๔๕ ซม. ใบเป็นใบเดี่ยว ออกตรงกันข้าม ใบรูปสามเหลี่ยม เมื่อดูแนวรูปใบโดยรวม ของใบหยักลึกเป็นแฉกแบบขนนก ๑-๓ ชั้น แต่ละแฉกมีลักษณะแคบ ยาว ดอกเป็นดอกเดี่ยว ออกที่ปลายยอด หรือที่ซอกใบ ดอกมีขนาดใหญ่ กลีบเลี้ยงมี ๕ กลีบ ขนาดใหญ่และยาวกว่ากลีบดอกมาก สีขาวหรือสีฟ้าอ่อนอมม่วง กลีบดอกมีหลายกลีบ ขนาดเล็ก สีม่วง เกสรตัวผู้มีจำนวนมาก รังไข่เป็นชนิดอยู่สูงมี ๒-๔ ห้อง ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ ภายในมีเมล็ดหลายเมล็ด เมล็ดรูปไข่ถึงรูปใบหอก สีดำ มี ๓ เหลี่ยม หรือเกือบเป็น ๕ เหลี่ยม ขนาดกว้าง ๑.๔-๑.๘ มม. ยาว ๒.๕-๓.๐ มม. ไม่มีกลิ่น เมล็ดนี้ใช้เป็นเครื่องยา เรียก “เทียนดำ”

เทียนดำมีองค์ประกอบทางเคมีหลายอย่าง เช่น อนุพันธ์ควิโนน มี thymoquinone, thymohydroquinone, polythymohydroquinone, อัลคาลอยด์ เช่น nigellimine, nigellimine N-oxide, nigellicine

เทียนดำที่มีขายในท้องตลาดอาจเป็นเมล็ดของพืชในสกุลเดียวกันอีกชนิดหนึ่ง คือ ชนิดที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Nigella damascene L. มีชื่อสามัญว่า “Love-in-a-mist” ใช้แทนกันได้

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าเทียนดำมีรสเผ็ด ขม ใช้เป็นยาขับเสมหะ ขับลมในลำไส้ แก้อาเจียน บางตำราว่าเป็นยาถ่ายพยาธิลำไส้ แก้โรคดีซ่าน เป็นยาขับปัสสาวะ และขับน้ำนม

**เครื่องยาอีกชนิดหนึ่งเรียก “เทียนดำหลวง” เป็นเครื่องยาต่างชนิดกัน ขนาดโตกว่าเทียนดำ ใช้เป็นยาบีบมดลูก เทียนดำหลวงได้จากพืชที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Abroma augusta L. f. ในวงศ์ Sterculiaceae พืชนี้เป็นไม้พุ่มถึงไม้ต้นขนาดเล็ก ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกัน รูปไข่ ปลายใบแหลม โคนใบเว้าเป็นรูปหัวใจ ขอบใบหยักเป็นซี่ฟัน ดอกสีม่วงเข้ม ผลมีขน เมื่อโดนขนนี้จะคันมาก ภายในมีเมล็ดรูปรีจำนวนมาก เมล็ดมีสีดำ แพทย์โบราณบางถิ่นใช้เปลือกรากของต้นเทียนดำหลวงเป็นยาแก้ประจำเดือนมาไม่ปรกติ**

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์