เทียนแดง

By -

เทียนแดงเป็นเครื่องยาที่ได้จากเมล็ดของพืชที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Lepidium sativum L. ในวงศ์ Cruciferae มีชื่อสามัญว่า “Garden Cress” เป็นพืชพื้นเมืองของเอธิโอเปียต้นเทียนแดง

พืชที่ให้เทียนแดงนี้เป็นพืชขนาดเล็ก อายุปีเดียว ลำต้นตั้งตรง เรียบหรือมีขน มักแตกกิ่ง ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกัน ใบใกล้โคนต้นมีก้านใบ รูปไข่ เมื่อดูแนวรูปใบโดยรวม ขอบใบหยักลึกเป็นแฉกแบบขนนก ๑-๒ ชั้น แฉกรูปซี่ฟันหรือรูปไข่กลับ ใบด้านบนๆ ไม่มีก้านใบ ขอบใบเรียบหรือหยักเป็นแฉก ดอกเป็นดอกช่อ ออกรวมกันเป็นกระจุกที่ปลายยอด ดอกย่อยมีขนาดเล็กมาก ขนาดผ่าศูนย์กลาง ๓-๕ มม. สมบูรณ์เพศ มีสมมาตร กลีบเลี้ยงมี ๔ กลีบ กลีบดอกมี ๔ กลีบ สีขาวถึงสีม่วงอ่อน เกสรตัวผู้มี ๖ อัน แบ่งเป็น ๒ ชุด คือ สั้น ๒ อัน ยาว ๔ อัน รังไข่เป็นชนิดอยู่สูง มี ๒ ห้อง ผลเป็นรูปไข่แกมรูปขอบขนาน ขนาดกว้าง ๓-๕ มม. ยาว ๕-๖ มม. มีปีกแคบๆ แตกตามตะเข็บสองข้างจากทางโคน แต่ปลายยังติดอยู่ เมล็ดมี ๒ เมล็ด ขนาดเล็ก สีแดงหรือแดงอมน้ำตาล รูปไข่กลับ กว้าง ๑-๑.๔ มม. ยาว ๒.๕-๒.๘ มม. ผิวเรียบ ไม่มีขน ไม่มีกลิ่น เมล็ดนี้ใช้เป็นเครื่องยา เรียก “เทียนแดง”

เทียนแดงมีองค์ประกอบเคมีหลายชนิด เช่น benzylcyanide, lepiidine, sinapic acid ethyl ester, N,N-dibenzylthiourea, N,N-dibenzylurea รวมทั้งอนุพันธ์ไอโสไธโอไซยาเนต(isothiocyanate) เช่น benzylthiocyanate, benzylisothiocyanate

เทียนแดงเป็นเครื่องยาที่ใช้กันมากในยาไทย

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่า เทียนแดงไม่มีกลิ่น มีรสเผ็ดร้อน ขมเล็กน้อย แก้เสมหะ แก้ลม แก้น้ำดีพิการ แก้คลื่นไส้อาเจียน

**เทียนแดงยังเป็นชื่อเรียกไม้ประดับจากต่างประเทศที่นำเข้ามาปลูกในประเทศไทยชนิดหนึ่ง ที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Asclepias curassavica L. ในวงศ์ Asclepiadaceae พืชนี้เป็นพืชขนาดเล็กอายุหลายปี ลำต้นตั้งตรง สูง ๑.๕๐-๒.๕๐ เมตร มีน้ำยางสีขาว กิ่งอ่อนและช่อดอกมีขน ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงตรงกันข้าม รูปใบหอก ดอกออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีแดง มีรยางค์สีเหลืองรูปมงกุฎ ผลเป็นผลแห้ง รูปกระสวยยาว แตกได้ ภายในมีเมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว**

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์