แหล่งปลูกส้มโชกุนที่มีคุณภาพ

By -

ชื่อวิทยาศาสตร์ Citrus reticulata Blanco
ชื่อวงศ์ RUTACEAEส้มโชกุน

ส้มโชกุน เป็นส้มเขียวหวานชนิดหนึ่งที่มีแหล่งกำเนิดในจังหวัดยะลา เป็นส้มพันธุ์ลูกผสมระหว่างพันธุ์บางมดกับส้มจีนบิทก้า ทำให้มีลักษณะเด่นกว่าส้มทั่วไป ได้แก่ มีผลขนาดใหญ่ เปลือกผลสีเขียวอมเหลือง เปลือกล่อนปอกง่ายและมีกลิ่นฉุน เนื้อภายในผลเป็นสีส้มเข้ม มีกลิ่นหอม รสหวานอมเปรี้ยวอร่อย ไม่มีกาก

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ลักษณะคล้ายกับส้มเขียวหวาน แต่มีทรงพุ่มที่แน่นทึบกว่า แตกกิ่งก้านสาขาแบบตั้งขึ้นมากมาย

ใบ
มีสีเขียวเข้ม ขนาดเล็กกว่าส้มเขียวหวาน เมื่อฉีกหรือขยี้จะมีกลิ่นหอม

ดอก
ขนาดของดอกใหญ่กว่าส้มเขียวหวานเล็กน้อย ดอกมีสีขาว มักติดดอกในช่วงเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์

ผล
ลักษณะผลจะคล้ายกับส้มเขียวหวานมาก แต่ส้มโชกุนจะปอกเปลือกได้ง่ายกว่า มีรสหวานอมเปรี้ยว กลิ่นหอม มีกากหรือชานนิ่ม และมีปริมาณน้ำมาก ผลจะกลายเป็นสีเหลืองแดงเมื่อแก่จัด มีเมล็ดน้อย

การขยายพันธุ์
วิธีที่นิยมคือ การตอนกิ่ง การเสียบยอด และการชำกิ่ง แต่ส่วนใหญ่จะนิยมการตอนกิ่งจากพันธุ์ที่ต้องการมากกว่า

การเตรียมแปลงปลูก
ควรทำการไถและตากดินในพื้นที่ปลูกส้มไว้ประมาณ 2-3 เดือน เพื่อทำลายเชื้อโรคและกำจัดวัชพืช

การปลูก
เตรียมขุดหลุมขนาด 50 X50X50 ซม. ในแปลงปลูก ใช้ระยะปลูกที่เหมาะสมประมาณ 6×6 เมตร ใช้ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยร็อคฟอสเฟต อย่างละ 300-500 กรัม คลุกเคล้าให้เข้ากับดินใช้รองก้นหลุม กลบดินที่ผสมแล้วให้เต็มหลุม วางกิ่งพันธุ์บริเวรปากหลุมแล้วใช้ดินกลบให้สูงขึ้นมาจากโคน ใช้ไม้ปักข้างหลุมปลูกแล้วใช้เชือกมัดยึดลำต้นไว้เพื่อกันลมพัดโยก ในระยะแรกของการปลูกควรมีการพรางแสงให้ก่อนระยะหนึ่ง

การดูแลรักษา
ตั้งแต่ระยะเริ่มปลูกไปจนถึงอายุ 3 ปี ต้นส้มควรได้รับน้ำอย่างสม่ำเสมอ ในทุกๆ 3-4 เดือน ควรให้ปุ๋ยสูตร 16-16-16 ในอัตราต้นละ ½ กก. ในแต่ละปีควรใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักให้ประมาณต้นละ 4-5 กก. โดยแบ่งให้เป็น 2 ครั้ง ในช่วงที่ต้นส้มเริ่มแตกใบอ่อนควรหมั่นดูแล เพื่อป้องกันและกำจัดไม่ให้มีโรคหรือแมลงเข้าทำลาย หากมีการติดดอกออกผลในระยะนี้ก็ควรเด็ดทิ้งไปก่อน เพื่อเป็นการบำรุงต้นให้เติบโตได้อย่างเต็มที่ เมื่อมีอายุ 3 ปีขึ้นไปจึงค่อยปล่อยให้ติดดอกออกผลได้ ควรให้การดูแลเช่นเดิมแม้ต้นส้มจะมีอายุ 4 ปีขึ้นไปแล้วก็ตาม ควรให้ต้นส้มได้แตกกิ่งก้านสาขาอย่างเต็มที่ในช่วง 1-2 ปีแรก โดยไม่ต้องตัดแต่งกิ่ง เมื่อเข้าปีที่ 3-4 ก็สามารถทำได้ โดยเฉพาะในช่วงหลังการเก็บเกี่ยวแล้ว

การเก็บเกี่ยวผลผลิต
การติดดอกออกผลของส้มมักจะขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่นั้นๆ ส่วนใหญ่จะใช้ระยะเวลาตั้งแต่ติดดอกจนกลายเป็นผลประมาณ 1 เดือน และให้ผลผลิตที่เก็บเกี่ยวได้ในอีก 8-9 เดือนต่อมา ควรงดการให้น้ำก่อนการเก็บเกี่ยวประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อทำให้ส้มมีรสหวานยิ่งขึ้น

โรคที่มักเกิดกับต้นส้มโชกุน ได้แก่ โรคแคงเกอร์ โรคขาดธาตุแมงกานีส โรคขาดธาตุเหล็ก โรคขาดธาตุแมกนีเซียม โรคขาดธาตุสังกะสี โรคที่เกิดจากเชื้อรา, เชื้อแบคทีเรีย, เชื้อไวรัส, มายโคพลาสมา และเพลี้ยไฟ

ส้มโชกุน เป็นส้มที่เหมาะสำหรับการบริโภคเป็นผลไม้สดมากกว่านำไปแปรรูป เนื่องจากมีรสหวานอมเปรี้ยวอร่อย มีกลิ่นหอม มีกากน้อย เปลือกบางล่อนปอกง่าย ในปัจจุบันนับว่าเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่มีความสำคัญอีกชนิดหนึ่ง

สำหรับแหล่งปลูกส้มโชกุนในอำเภอเบตง จ.ยะลา จะได้ผลผลิตที่มีคุณภาพมาก เนื่องจากพื้นที่ปลูกเป็นที่ราบสูงที่มีภูเขาสลับซับซ้อน ดินปลูกมีสภาพเป็นดินร่วนที่อุดมสมบูรณ์ มีปริมาณน้ำฝนในแต่ละปีประมาณ 2,000 มิลลิเมตร มีอุณภูมิในสภาพแวดล้อมประมาณ 20-27 องศาเซลเซียส และมีแร่ธาตุในดินที่เกิดจากบ่อน้ำร้อนทางธรรมชาติ มีระบบการให้น้ำที่ดี ทำให้มีผลผลิตตรงตามความต้องการของตลาด