แห้วหมู

By -

แห้วหมูที่ใช้ทางยาเป็นหัวใต้ดินของหญ้าแห้วหมู มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Cyperus rotundus L. ในวงศ์ Cyperaceae หญ้าขนหมู(แม่ฮ่องสอน) หญ้ามะนิ่วหมู(พายัพ) มีชื่อสามัญว่า Nut Grass, Red Nut Sedge หรือ Purple Nut Sedgeหญ้าแห้วหมู

หญ้าแห้วหมูเป็นพืชขนาดเล็ก มีอายุหลายปี มีลำต้นใต้ดินยาว สามารถแพร่ขยายไปได้ไกลๆ ที่ปลายสุดมีหัวรูปกลม หรือรี ขนาดผ่าศูนย์กลาง ๓-๖ มม. แข็ง สีดำ มีกลิ่นหอม ลำต้นมีขนาดเล็กที่เกิดจากก้านใบหุ้มซ้อนกัน เกลี้ยง เป็นสามเหลี่ยม ยาว ๑๐-๒๕ ซม. ใบเป็นใบเดี่ยว รูปแคบยาว กว้าง ๒-๕ มม. อาจยาวได้ถึง ๖๐ ซม. กลางใบเป็นร่องสีเขียวเข้ม เกลี้ยง ดอกออกเป็นช่อขนาดเล็ก ขึ้นจากกลางต้น มีใบประดับรองรับช่อดอก ๒-๖ ใบ ใบประดับกางออกยาวเท่ากับช่อดอกหรือยาวกว่า ดอกย่อยไม่มีก้านดอก มีเกสรตัวผู้ ๓ อัน ผลรูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ปลายแหลม มีหน้าตัดเป็นรูปสามเหลี่ยม สีน้ำตาลหรือสีดำ

หัวแห้วหมูมีกลิ่นหอมเนื่องจากมีน้ำมันระเหยง่าย ที่มีองค์ประกอบหลักเป็นสารไพนีน(pinene) และซิเนออล(cineol)

ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าหัวแห้วหมูมีกลิ่นหอม รสเผ็ดปร่า เป็นยาบำรุงหัวใจ ขับเหงื่อ ขับระดู ขับปัสสาวะ แก้ไข้ ขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้อง ท้องอืด เป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงธาตุ บำรุงทารกในครรภ์ เป็นยาฝาดสมาน สงบประสาท เป็นยาอายุวัฒนะ

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์