โหราเขากระบือ

By -

เป็นเครื่องยาที่ได้จากเหง้าของพืชจำพวกผักกูด ที่มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Microlepia platyphylla(Don) J.Smith ในวงศ์ Dennstaedtiaceae บางตำราเรียกโหราเขาเนื้อ โหราเขาควายโหราเขากระบือ

พืชที่ให้โหราเขากระบือนี้เป็นพืชพวกกูด มีเหง้าเกาะเลื้อย หนา ส่วนปลายมีขนปกคลุมหนาแน่น ก้านใบหนา สีฟาง เรียบตลอด ยาวกว่า ๑ เมตร แผ่นใบมีขนาดใหญ่มาก แบบขนนก ๒ ชั้น รูปเกือบสามเหลี่ยม (เมื่อดูทั้งใบในภาพรวม) ยาว ๘๐-๑๓๐ ซม. แกนกลางใบเรียบ ใบย่อยด้านข้างห่างจากกันและกันมาก ใบย่อยที่อยู่ด้านบนขนาดเล็ก ลดหลั่นกันไป ใบย่อยที่มีขนาดใหญ่อาจ มีก้านใบย่อยชัดเจน รูปเกือบสามเหลี่ยม แกมรูปขอบขนาน ปลายเรียวแหลมถึงยาวคล้ายหาง ขนาดกว้างราว ๒๕ ซม. อาจยาวได้ถึง ๖๐ ซม. ด้านบนเส้นกลางใบเป็นร่อง ในร่องมีขน ใบย่อยชั้นที่ ๒ ที่มีขนาดใหญ่ รูปเกือบสามเหลี่ยมแกมรูปแถบ ค่อยๆ แคบลงและเรียวยาวที่ปลาย กลุ่มอับสปอร์อยู่ที่ปลายเส้นใบย่อยบริเวณเกือบถึงขอบใบ เยื่อคลุมกลุ่มอับสปอร์รูปถ้วยตื้นๆ ไม่มีขน

โบราณใช้โหราเขากระบือปรุงเป็นยาฆ่าเชื้อ ใช้ภายนอกโดยการเผาไฟเอาควันรมแผล หรือทาบาดแผลที่มีตัว(ติดเชื้อ)ให้ตาย แก้โรคผิวหนังบางชนิด เช่น โรคเรื้อน

ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์
โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร จีรวงส์