Category "Uncategorized"

ชันรำโรง

| | 0 Comments

“ชันรำโรง” หรือ “ชันโรง” หรือ “Dammar bees” ที่เรียกในภาษามลายูว่า “กะลูลุต”(Kelulut) มีชื่ออื่นอีกหลายชื่อตามแต่ละท้องถิ่น เช่น หูด ขี้สูด(อีสาน) เป็นชั้นที่ได้จากแมลงพวกผึ้งขนาดเล็กหลายชนิดในวงศ์ Apidae เช่น ชนิด Trigona terminate ชนิด Melipona apicalis โดยทั่วไปมีขนาดลำตัวยาวไม่เกิน ๑๐ มม. อกกว้างไม่เกิน ๒.๕ มม. อยู่รวมกันเป็นฝูง และแบ่งวรรณะเหมือนผึ้ง คือ...

ชันย้อย

| | 0 Comments

ชันย้อยเป็นชันที่ไหลออกมาแห้งกรังตามเปลือกของต้นไม้หลายชนิดในวงศ์ Dipterocarpaceae เช่น ต้นตะเคียน (Hopea odorata Roxb.) ต้นยางนา(Dipterocarpus alatus Roxb.) ต้นกราด(Dipterocarpus intricatus Dyer) ต้นเคี่ยม(Shorea henryana Pierre) ต้นเต็ง(Shorea obtuse Wall.) ต้นรัง(Shorea siamensis Miq) ที่มา:จากตำราพระโอสถพระนารายณ์ โดย: ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และ วิเชียร...

ชะมดเชียง

| | 0 Comments

ชะมดเชียง (ในความหมายหนึ่งของคำ “เชียง” แปลว่า “ที่สูง”) หรือ “musk” เป็นของที่ได้จาก “ต่อมกลิ่น” ที่อยู่ระหว่างสะดือกับอวัยวะเพศผู้ของกวางชะมดที่จัดอยู่ในวงศ์ Moschidae สกุล Moschus ตำราหลายเล่มเขียนผิดว่า “ชะมดเชียง” ได้จาก “อัณฑะ”(testis) เดิมเคยจัดกวางชะมดไว้ในวงศ์เดียวกับวงศ์กวาง คือวงศ์ Cervidae แต่กวางชะมดมีลักษณะหลายอย่างที่แตกต่างจากกวางอย่างเด่นชัด เช่น ลำตัวมีขนาดเล็กถึงขนาดปานกลาง ตัวผู้มีเขี้ยวใหญ่และยาวมาก ด้านบนของกะโหลกไม่มีปุ่มกระดูกที่ทำหน้าที่เป็นฐานรองรับโคนเขา กวางชะมดเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม มีกีบคู่ รูปร่างคล้ายสัตว์จำพวกกวาง มีขนาดเล็ก วัดจากปลายจมูกถึงก้น...

ชะมด

| | 0 Comments

ชะมดในที่นี้หมายถึง “ชะมดเช็ด” หรือ “Civet” เป็นเครื่องยาที่มีกลิ่นหอมได้จากเมือกหรือไขที่สัตว์หลายชนิดในสกุล Viverricula และ Viverra วงศ์ Viverridae ทั้งตัวผู้และตัวเมีย เช็ดไว้ตามไม้ที่ปักให้หรือที่ซี่กรงที่ขังสัตว์ไว้ สัตว์พวกนี้มีลักษณะคล้ายอีเห็น ฝรั่งเรียก “Civet cats” ที่ให้ “ชะมดเช็ด” ได้ และที่พบในประเทศไทยมี ๓ ชนิด คือ ๑. ชะมดเช็ด หรือ Small Indian Civet มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า...

น้ำมันจระเข้

| | 0 Comments

ได้จากไขมันที่สะสมไว้ในท้องจระเข้ จระเข้เป็นสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ จัดอยู่ในวงศ์ Crocodylidae พบบริเวณป่าริมน้ำ สัตว์พวกนี้มีผิวหนังแข็งเป็นเกล็ด ปากยาว ปลายปากนูนสูงขึ้นเป็นช่องเปิดของรูจมูก เรียก “ก้อนขี้หมา” หางเป็นเหลี่ยม แบน ยาว ใช้โบกว่ายน้ำ และใช้ฟาดต่างอาวุธ ชอบหากินในน้ำ ในประเทศไทยพบ ๓ ชนิด มี ๑. จระเข้น้ำจืด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Crocodylus siamensis Schneider เป็นจระเข้ขนาดปานกลาง ลำตัวยาวราว ๓ เมตร...

ดีงูเหลือม

| | 0 Comments

เป็นถุงน้ำดี(gall bladder) ที่ได้จากงูเหลือม (Reticulated Python หรือ Regal Python) งูเหลือมเป็นงูไม่มีพิษ เป็นงูที่มีขนาดใหญ่และยาวที่สุดในโลก มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Python reticulatus (Schneider) ในวงศ์ Boidae วงศ์ย่อย Pythoninae งูเหลือมมีลำตัวยาว หนา อาจยาวได้ถึง ๑๐ เมตร ตอนกลางลำตัวป่องออก มีเกล็ดปกคลุม โดยทั่วไปเกล็ดมีสีเหลืองหรือสีเหลืองปนน้ำตาล มีลวดลายอันเป็นเอกลักษณ์ต่างจาก “งูหลาม” มีเกล็ดสีดำเรียงตัวแบบสลับฟันปลาเป็นวงค่อนข้างเป็นระเบียบ ภายในวงสีดำมีเกล็ดสีเหลืองเป็นขอบใน...

ต้นคูน

| | 0 Comments

หรือที่พายัพเรียก “ต้นลมแล้ง” มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Cassia fistula L. ในวงศ์ Leguminosae พืชชนิดนี้เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย ๓-๘ คู่ ใบย่อยรูปไข่แกมขอบขนาน ปลายแหลม เนื้อใบเกลี้ยงค่อนข้างบาง หูใบมีขนาดเล็กและร่วงง่าย ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบ ๑-๓ ช่อ ช่อดอกยาว ห้อย ดอกย่อยมีสีเหลือง มีกลีบเลี้ยงและกลีบดอกอย่างละ ๕ กลีบ มีเกสรตัวผู้ ๑๐ อัน ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ...

โกษฐ์กักตรา

| | 0 Comments

หรือโกษฐ์กักกะตรา หรือ โกษฐ์กักกรา เป็นปูด(gall) ที่เกิดจากกิ่งอ่อนของพืชที่มีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Pistacia integerrima Stew. ex Brandis ที่ถูกแมลงเจาะ พืชชนิดนี้มีชื่อพ้อง Rhus kinjuk Stocks., Rhus integerrima Wall. และ Rhus kakrasingee Royle. จัดอยู่ในวงศ์ Pistaciaceae (เดิมจัดอยู่ในวงศ์ Anacardiaceae) พบขึ้นในอินเดีย ปากีสถาน อัฟกานิสถาน อิหร่าน...

พิกัดโกษฐ์

| | 0 Comments

คำที่ออกเสียงว่า “โกด” นั้น อาจจะเขียนได้หลายอย่าง แต่ให้ความหมายที่แตกต่างกัน เช่น “โกส” หมายถึง กระพุ้งท้อง คลัง ฝักดาบ หรือความยาว ๖๐๐-๗๐๐ หลา “โกฏิ” แปลว่า สิบล้าน “โกษ” แปลว่า อัณฑะ “โกศ” แปลว่า โรคเรื้อน “โกฏฐ” แปลว่า ลำไส้ พุง “โกศ” แปลว่า ที่ใส่ศพนั่ง...

แก้วแกลบ

| | 0 Comments

แก้วแกลบเป็นสารพวกทรายหรือซิลิกา(silica) มีสูตรเคมีเป็น SiO2 (Silicon dioxide) ที่สะสมอยู่ในแกลบ มีลักษณะเป็นเกล็ดสีขาวๆ บางๆ อาจจะเกาะกลุ่มรวมกันเป็นก้อน “แกลบ” เป็นเปลือก (pericarp) ของข้าวเปลือก (Oryza sativa L. ในวงศ์ Gramineae) ที่ถูกคัดออกในขั้นตอนการสีข้าวเปลือก(paddy) เป็นข้าวสาร (rice) ชื่อ “แก้วแกลบ” จึงเป็นชื่อที่โบราณเรียก “แก้ว” ซึ่งส่วนใหญ่มีส่วนประกอบเป็นทราย ที่อยู่ใน “แกลบ” เครื่องยาชนิดนี้เป็นผลพลอยได้จากการเผาแกลบเพื่อเป็นเชื้อเพลิงสุมหรือในการต้มน้ำเพื่อเอาไอน้ำไปใช้ในการสีข้าว ตำราสรรพคุณยาโบราณว่าแก้วแกลบมีรสกร่อย...